جنگ عراق با ایران که در ایران با نام‌های دفاع مقدس، جنگ تحمیلی، و جنگ هشت‌ساله، و نزد اعراب با نام‌های قادسیه صدام و جنگ اول خلیج فارس (به عربی: قادسیّة صدّام، حرب الخلیج الأولی) شناخته می‌شود، جنگی است که از شهریور ۱۳۵۹ تا مرداد ۱۳۶۷ میان نیروهای مسلح دو کشور ایران و عراق جریان داشت. جنگ ۸ساله عراق و ایران یکی از فاجعه‌های تاریخ بشری در قرن بیستم، و پس از جنگ ویتنام و بالاتر از جنگ جهانی اول، دومین جنگ طولانی قرن بیستم بوده‌است.[۱] این جنگ با آتش‌بس موقت میان عراق و ایران پایان یافت. این آتش‌بس تا امروز از جانب طرفین شکسته نشده و هنوز پابرجاست.[۲]


شورای امنیت در تاریخ ۱۸ آذر۱۳۷۰ مصادف با ۹ دسامبر۱۹۹۱ طی گزارشی که از جانب دبیرکل وقت سازمان ملل متحد دریافت کرده بود، عراق را به عنوان متجاوز جنگ معرفی کرد. این شورا همچنین عراق را موظف به پرداخت غرامت جنگ به ایران نمود.[۳]

در این جنگ ارتش عراق به طور گسترده از جنگ‌افزارهای شیمیایی علیه کردهای عراقی و مردم و نظامیان ایران استفاده کرد. با این وجود جامعه جهانی هیچ‌گاه نتوانست اجماعی برای محکوم کردن این جنایت جنگی از سوی عراق ترتیب دهد. در طول جنگ، ارتش عراق با استفاده از سلاح‌های شیمیایی حدود ۱۰۰٬۰۰۰ مرد، زن و کودک را به قتل رساند.[۴]

مبادلهٔ اسیران بین دو کشور از تاریخ ۲۶ مرداد۱۳۶۹ مصادف با ۱۹۹۱ شروع شد.[۵] روند تبادل اسیران بین دو کشور ۱۲ سال به طول انجامید. آخرین گروه از اسرای جنگی ایرانی و عراقی در تاریخ ۲۶ اسفند۱۳۸۱ مقارن با ۱۷ مارس۲۰۰۳ به طور همزمان مبادله شدند.[۶]

محتویات

 [نهفتن

علل شروع جنگ [ویرایش]

جیمز بیل، کارشناس و تحلیل گر امریکایی مسائل سیاسی خاورمیانه و خلیج فارس معتقد است دلیل اصلی شروع جنگ و مناقشات سیاسی قبل از آن را به طور کلی می‌توان در «تسلط یافتن بر خلیج فارس» دانست. صدام می‌خواست از طریق تسلط یافتن بر قدرت پیشین منطقه، خود را به عنوان ژاندارم جدید این منطقه استراتژیک معرفی کند و از این طریق امتیازات سیاسی و اقتصادی فراوانی از کشورهای ثروتمند منطقه کسب کند. تحقق این هدف برای مصر و عربستان سعودی و سایر شیخ نشینهای منطقه چندان ناخوشایند نبود.[۷]

کارشناسان سیاسی دلایل دیگری را نیز در علت وقوع این جنگ موثر می‌دانند که همگی به نوعی بخشی از انگیزه اصلی ذکر شده را تشکیل می‌دهند. برخی از این موارد به شرح زیر است:

اندیشهٔ جداسازی خوزستان از ایران [ویرایش]

محمد رضا پهلوی و صدام حسین با میانجیگری هواری بومدین معاهده الجزایر را امضا کردند.
همچنین ببینید: معاهده ۱۹۷۵ الجزایر و اشغال سفارت ایران در لندن

اندیشه جداسازی استان خوزستان و الحاق آن به خاک عراق یکی از دلایل مهم این جنگ بود[نیازمند منبع] به ویژه اینکه شورش عرب‌های بعثی مخالف انقلاب در خوزستان با شکست رو به رو شده بود. پس دولت عربگرای حزب بعث عراق خود دست به کار شد و در این راستا جنگ خود را نیز جنگ قادسیه دوم نام نهاد. قابل ذکر است که بیشتر کشورهای عرب -به جز چندی چون سوریه و لیبی-از رژیم صدام در این جنگ پشتیبانی کردند.[۸] عراق و ایران در سال ۱۹۷۵ در الجزایر، معاهده‌هایی در زمینه تعیین خطوط مرزی، بویژه در مورد اروندرود که مرز مشترک دو کشور را تشکیل می‌دهد امضا کردند. صدام حسین پس از پیروزی انقلاب ۵۷ در ایران و به نشانه بی اعتبار دانستن این معاهده، متن آن را در مقابل دوربین تلویزیون عراق پاره کرد و دستور حمله به ایران را صادر کرد. صدام حسین در مصاحبه با مجله آلمانی اشپیگل اذعان کرد که نظام بعثی از همان ابتدای انعقاد قرارداد مرزی۱۹۷۵ در زمان شاه خود را مغبون می‌دیده.[۹]

سفیر عراق در لبنان در مصاحبه با روزنامه النّهار گفت:[۱۰]

« بهبود شرایط با ایران منوط به تحقق ۳ شرط اصلی است:۱-تجدیدنظر در پیمان نامه۱۹۷۵ الجزایر درباره اروند رود ۲-اعطای خودمختاری به عشایر کرد و بلوچ و عرب ۳-خروج نیروهای نظامی ایران از جزایر سه گانه مورد مناقشه و سراسر خلیج فارس  »

از اردیبهشت ۱۳۵۹ بر تعداد زد و خوردهای مرزی و دامنه آن افزوده شد و ارتش عراق با نبردهای پراکنده و تقریباً روزانه، ارتش ایران را در چند جبهه، در کردستان (مبارزه با کومله و حزب دموکرات کردستان ایران) و در خوزستان (شورش حزب خلق عرب)، و مبارزه با سران عشایر در مرزهای عراق مشغول نگاه می‌داشت.[نیازمند منبع]

تضعیف ساختار ارتش [ویرایش]

برخی کارشناسان معتقد بودند که چون رژیم پهلوی تنها از جنبه نظامی بر سایر کشورهای خلیج فارس برتری داشت، پس با از میان برداشته شدن قدرت نظامی که مهمترین رکن این رژیم را تشکیل می‌داد و به طبع آن تضعیف قدرت کشور، دیگر دلیلی برای تبعیت و به رسمیت شمردن حقوق بین‌المللی این کشور وجود ندارد.[۱۱]

گروهی نیز اعتقاد داشتند که پس از انقلاب ایران و در پی فرار یا اعدام سران ارتش شاهنشاهی و هرج و مرج ناشی از عدم وجود نیروی کارآزموده و هم چنین ترور شخصیت‌های وفادار به انقلاب (همچون سرلشکر قرنی) که توسط گروه‌های مخالف انقلاب انجام شد، ساختار ارتش عملاً از هم پاشید.[۱۲]

بعد از ترور سرلشکر قرنی توسط گروه فرقان در طول مدت ۱۷ ماه رؤسای ستاد کل ارتش یکی پس از دیگری استعفا دادند. این فرماندهان ستاد کل به ترتیب عبارت بودند از: سرلشکر فربد، سرلشکر شادمهر، سرتیپ شاد و بالاخره سرتیپ فلاحی که پنجمین رئیس ستاد کل ارتش به هنگام شروع جنگ بود. [۱۳] در نیروی هوایی، در طول ۱۴-۱۵ ماه بعد از انقلاب، تعویض بالاترین رده در موقعیت فرماندهی آن نیرو بدین ترتیب بود: سپهبد مهدیون، سرتیپ ایمانیان، سرهنگ معین پور، سرلشکر باقری، و بالاخره سرهنگ فکوری که پنجمین فرمانده نیروی هوایی به هنگام شروع جنگ بود. سپهبد مهدیون به جرم شرکت در کودتای نوژه اعدام و سرلشگر باقری نیز زندانی شد.[نیازمند منبع]

در نیروی دریایی نیز این تغییرات در طول یک سال و نیم بدین ترتیب بوده‌است: دریادار مدنی، دریادار علوی، دریادار طباطبایی و بالاخره دریادار بهرام افضلی که چهارمین فرمانده نیروی دریایی به هنگام شروع جنگ بود و به جرم عضویت در حزب توده ایران در اردیبهشت ۱۳۶۲ دستگیر شد و به اتهام جاسوسی به همراه ۹ نفر دیگر از افسران بلندپایه ارتش در اسفند سال ۱۳۶۲ تیرباران شد.[۱۴]

در نهایت از ۱۳ تن بالاترین رده فرماندهان نیروهای مسلح ارتش ایران، ۸ نفر به اشکالی چون اعدام، زندان، تبعید و فرار حذف شدند[۱۲].

دیدار جمعی از فرماندهان جوان سپاه پاسداران با سید روح‌الله خمینی در بیت رهبری(جماران)

در این بین سپاه پاسداران نیز نیرویی تازه‌تاسیس و بی‌تجربه بود و امکانات و توانایی لازم برای جنگ را نداشت. فرماندهان رده بالای سپاه را غالباً جوانان ۲۰ تا ۳۰ ساله تشکیل می‌دادند که از اصول کلاسیک رزم بی اطلاع بودند.

لشکر زرهی خوزستان نیز که مجهزترین لشگر زرهی ارتش ایران پیش از انقلاب بود و نقش تدافعی در حمله احتمالی ارتش عراق به ایران جزو مسئولیت‌های سازمانی آن لشکر مجهز بود، به هنگام حمله ارتش عراق به ایران از ۳۸۵ تانک سازمانی این لشکر، فقط ۳۸ تانک آماده عملیات بود.[۱۲] بخشی از فرماندهان آن لشکر تا رده فرماندهان گردان و گروهان زندانی بودند. فرمانده لشکر ۹۲ زرهی به نام سرهنگ فرزانه، حدود یک ماه قبل از حمله ارتش عراق به ایران بنا به رای دادگاه انقلاب در اهواز اعدام شده بود.[۱۲]

کودتای نوژه [ویرایش]

نوشتار اصلی: کودتای نوژه

طبق طرح کودتای نوژه تنی چند از افسران وفادار به شاه با تمرکز افسران نیروی هوایی ایران برای بازگردانی شاپور بختیار به ایران و کشتن سید روح‌الله خمینی و نابودی جمهوری اسلامی طرح ریزی کرده بودند. بر طبق نقشه از پیش تهیه شده؛ پس از کودتا می‌بایست ارتش عراق در یک حمله سریع خوزستان را اشغال می‌کرد و بختیار «دولت آزاد» را در این خطه اعلام می‌نمود که با کشف کودتای نوژه در ۱۸ تیر ۱۳۵۹ و اعدام عوامل و دست اندرکاران آن، این کودتا قبل از هر اقدامی با شکست مواجه شد. ولی با وجود شکست کودتا ارتش عراق دست به حمله زد. عراق همزمان با کودتای نوژه در ۲۰ نقطه مرزی با ایران درگیری ایجاد کرده بود.[۱۵]

سیاست صدور انقلاب اسلامی [ویرایش]

روح‌الله خمینی معتقد به صدور انقلاب اسلامی به دیگر ملل بود و در نخستین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی (۲۲ بهمن ۱۳۵۸) اظهار داشت:[۱۶][۱۷][۱۸]

« ما انقلابمان را به تمام جهان صادر می کنیم چرا که انقلاب ما اسلامی است و تا بانگ « لا اله الا الله و محمد رسول الله » بر تمام جهان طنین نیفکند، مبارزه هست و تا مبارزه در هر کجای جهان علیه مستکبران هست، ما هستیم.  »
« ما باید به شدت هرچه بیشتر انقلاب خود را به جهان صادر کنیم و این طرز فکر را که قادر به صدور انقلاب نیستیم، کنار بگذاریم؛…البته این که می‌گوییم انقلاب ما به همه جا صادر بشود، این معنی غلط را از آن برداشت نکنند که ما می‌خواهیم کشورگشایی کنیم. همه کشورها باید در محل خودشان باشند. ما می‌خواهیم این چیزی که در ایران واقع شد و خودشان از ابرقدرت‌ها فاصله گرفتند و [نجات] دادند، دست آنها را از مخازن کوتاه کردند، این در همه ملت‌ها و در همه دولت‌ها انجام بشود. معنی صدور انقلاب این است که همه ملت‌ها و همه دولت‌ها بیدار شوند و خودشان را از این گرفتاری نجات بدهند.  »

۵ ماه قبل از حمله صدام به ایران (۳۰ فروردین ۱۳۵۹ دراوج بحران گروگان گیری کارمندان سفارت آمریکا ) تیتربزرگ عنوان اصلی روزنامه کیهان (به مدیریت حجت الاسلام والمسلمین سید محمد خاتمی و شمس الواعظین)با این مضمون به چاپ رسید : . امام ارتش عراق را به قیام دعوت کرد

بزرگ نمایی جهت دار غربیان از شعارهای مؤکد صدور انقلاب و ارزشهای انقلابی رهبر ایران نزد کشورهای عرب منطقه و تلقین این مفهوم که ایران خواستار سرنگونی نظام عراق می‌باشد نیز توانست کشورهای عرب منطقه را به این باور برساند که می‌بایست با نظام جمهوری اسلامی برخورد جدی به عمل آید.[۱۹]

بعد از وقوع انقلاب ۱۳۵۷، سید محمد باقر صدر چندین قیام را در عراق پایه‌ریزی کرد. عراق ایران را مشوق اصلی قیام‌های آزادی‌خواهانه مردم عراق می‌دانست. تا آنجا که در سفیر ایران را از بغداد اخراج کرد.[۲۰] صدام حسین، خود از این بیم داشت که انقلاب اسلامی ایران بتواند روحیه قیام‌گری شیعیان ناراضی و کردهای جدایی‌طلب کشورش را بیش از پیش تقویت کند و در نهایت منجر به سرنگونی حکومت وی شود.[۲۱]

سال ها بعد علی خامنه‌ای (رئیس جمهور وقت) درافتتاحیه کنفرانس بین‌المللی تجاوز و دفاع که در ۱۷ مرداد ۱۳۶۷ در تهران برگزار شد اظهارکرد:[۲۲]

« این جنگ علیه انقلاب اسلامی ایران و به منظور واژگون ساختن نظام انقلابی ایران سازماندهی شد.  »

در همان اجلاس اکبر هاشمی رفسنجانی نیز یادآور شد:[۲۳]

« ...برای سرکوبی و مهار انقلاب، مارکسیسم شرق و امپریالیسم غرب در این هدف به تلاقی رسیدند و صدام نقطه تقاطع خطوط فوق بود.  »

تصور صدام مبنی بر حمله نزدیک‌هنگام آمریکا به ایران [ویرایش]

شکست آمریکا در عملیات نظامی طبس، صدام حسین را به این فکر انداخت که آمریکا برای جبران آن شکست، حملهٔ مجددی راعلیه نظام جمهوری اسلامی اجرا می‌کند و در نتیجه در جنگ میان عراق و ایران دخالت مستقیم می‌کند.[۲۴] یکی از نشانه‌های این اقدام، استقرار ناو هواپیمابر یواس‌اس کیتی هاوک (به انگلیسی: USS Kitty Hawk CV-63) در خلیج فارس و ورود ۶۰۰۰ چترباز آمریکایی در پایگاه نظامی‌ای در بحرین درست چند هفته قبل از آغاز تهاجم عراق بوده‌است.[۲۵]

لازم به ذکر است که سه ماه پس از آغاز تجاوز و زمین گیرشدن ارتش عراق در ایران، ماسکی (وزیر امور خارجه وقت امریکا) اعلام کرد:[۲۶]

« آمریکا با تجزیه ایران مخالف است.  »

بدین ترتیب عراقی‌ها که خود را تحقیر شده می‌دیدند، در حین سفر طارق عزیز به فرانسه، خبر ملاقات محرمانه صدام حسین و برژینسکی را که در ژوئن ۱۹۸۰، در حین سفر برژینسکی به کویت، در مرز دو کشور انجام شده بود را در مجله فیگارو منتشر کردند. عراقی ها مدعی‌اند که صدام در این ملاقات از برژینسکی قول حمایت گسترده و مستقیم نظامی آمریکا را گرفته بود.[۲۷]

محسن رضایی از اعضای اصلی شورای عالی دفاع در زمان جنگ عراق و ایران معتقد است که آمریکا صدام حسین را در مورد حمله مستقیم به ایران فریب داده‌است. هدف اصلی آمریکا بگفتهٔ او، از به‌راه انداختن جنگ علیه ایران، نه تسخیر خاک ایران توسط عراق؛ بلکه تسخیر خاک ایران توسط ارتش آمریکا بود. آمریکا تصور می‌کرد که با حمله عراق به ایران و ناتوانی نظام جدید حکومتی ایران در دفاع از مرزهای کشور، درخواست ایران از ارتش آمریکا برای دخالت در جنگ و بیرون‌راندن ارتش عراق رخدادی حتمی است. بدین ترتیب بعد از درخواست ایران از آمریکا، ارتش آمریکا نیروهایش را در ایران مستقر می‌کند و پس از بیرون‌راندن ارتش عراق، با کمک فشار سیاسی و نظامی نیروهای مستقر در ایران، قدرت رهبری را بدست گرفته و نظام جمهوری اسلامی را طبق معیارها و نیاز خود تغییر جهت داده و مدیریت می‌کند.[۲۸]

عراق در تدارک جنگ [ویرایش]

رویدادهای سال ۱۳۵۸ و سیاست صدور انقلاب اسلامی و اقدامات آشکار و پنهان در منطقه زمینه‌ای شد تا دو کشور عراق و عربستان سعودی به یکدیگر بیش تر نزدیک شوند و یک سال قبل از شروع جنگ در ۲۹ شهریور ۱۳۵۸ پیمان امنیت متقابل بین دو کشور امضاء گردید.[نیازمند منبع]

حدود ۹ ماه قبل از شروع جنگ، نوع خرید برخی تسلیحات جدید توسط رژیم صدام حسین گویای آن است که او زمینه تدارک برای اجرای حمله نظامی خود به ایران را فراهم می‌آورد. به عنوان مثال، خرید دو هزار دستگاه نفربر خاکی-آبی از برزیل در اوایل زمستان ۱۳۵۸ از نوع ای‌ای-۱۱ اوروتو که از نقطه نظر نظامی به منظور استفاده در هنگام عبور دادن نیروهای نظامی خود از رودخانه کارون به خاک ایران بوده‌است.[نیازمند منبع]

هم چنین صدام حسین با جلب موافقت عربستان سعودی و کشورهای عربی منطقه خلیج فارس برای جنگ با ایران توانست از امکانات مالی، نظامی و تدارکات این کشورها بهره برداری کند. رژیم عراق در آخرین سال قبل از جنگ حدود ۳۸ میلیارد دلار ذخیره ارزی داشت و با این وجود، کشورهای نفتی منطقه خلیج فارس (عربستان سعودی، کویت، امارات متحده عربی و قطر) حاضر به پرداخت ۱۴ میلیارد دلار وام بدون بهره به عراق شدند.[نیازمند منبع]

رژیم عراق در جنگ روانی که قبل از جنگ، علیه ایران به راه انداخته بود، شهرهای خوزستان را به عربی نامگذاری کرده بود. از جمله: سوسنگرد به خفاجیه، خرمشهر به محمّره، آبادان به عبادان و استان خوزستان به عربستان.[۲۹]

در طی سخنرانی سعدون حمادی، نخست وزیر عراق در شورای امنیت سازمان ملل متحد در تاریخ ۱۵ اکتبر ۱۹۸۰ و چند روز بعد از شروع اولین درگیری‌ها، وی ایران را متهم کرد که از تروریستهایی که در خاک عراق اقدام به بمب‌گذاری‌های گسترده می‌کنند و در نتیجه تعداد زیادی از مردم عراق را می‌کشند، حمایت می‌کند.[۳۰]

هم چنین در روزهای آغازین پس از کودتای عبدالکریم قاسم در جولای ۱۹۵۸ مطبوعات عراقی مقاله‌هایی علیه ایران منتشر کرد و رادیو بغداد نیز اقدام به پخش برنامه‌های ضد ایرانی کرد.[۳۱]

گزارش نبرد [ویرایش]

حملهٔ عراق به خاک ایران [ویرایش]

نقشه‌ی مناطق اشغال‌شده از طرف طرفین در طول هشت‌سال جنگ.

عراق در ۲۹ شهریور ۱۳۵۹ (۲۲ سپتامبر ۱۹۸۰) با هدف براندازی جمهوری اسلامی ایران، حمله به ایران را آغاز کرد. نیروهای عراقی به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی کرده بودند که نواحی بزرگی از غرب ایران را اشغال کنند.[۳۱] عراقی‌ها بمب گذاری، مین گذاری، عملیات نامنظم و تجاوزهای مرزی شان را خیلی زودتر از آن چه شروع جنگ دانسته می‌شود، شروع کردند.

عراق با تقلید از استراتژی نظامی اسرائیل در حمله برق آسا و کوبنده هوایی به فرودگاهها و هواپیماهای مصر، سوریه و اردن در جنگ شش روزه اعراب و اسرائیل و نتایج چشمگیر آن، خواست که همان نتایج را اینبار برای خود رقم بزند.[۳۲]

روز ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ راس ساعت ۱۲ به وقت بغداد، مرکز فرماندهی جنگ در عراق دستور پرواز ۱۹۲ بمب افکن و جنگنده را برای حمله هوایی به فرودگاه‌های ایران صادر کرد. بیست دقیقه بعد، عدنان خیرالله وزیر دفاع عراق در گزارشی این موضوع را به صدام حسین اعلام کرد. به این ترتیب جنگ هوایی بین عراق و ایران آغاز شد.

نیروی هوایی عراق در بعد از ظهر همان روز به پایگاه‌های نیروی هوایی ایران حمله کرد. حملات هوایی عراق به این صورت بود:[نیازمند منبع]

در روز اول جنگ فرودگاه مهرآباد هدف بمباران چند میگ-۲۳ عراق قرار گرفت و چندین هواپیما منهدم شدند.
  • ساعت یک و چهل و پنج دقیقه بعد از ظهر توسط ۶ میگ به فرودگاه اهواز،
  • ساعت دو و دوازده دقیقه بعد از ظهر با ۴ میگ به فرودگاه مهرآباد تهران،
  • ساعت دو و چهل پنج دقیقه به پایگاه نوژه،
  • ساعت چهارده و سی دقیقه با ۳ میگ به فرودگاه سنندج و مرکز سپاه،
  • با ۸ میگ به فرودگاه تبریز، پالایشگاه و نیروگاه و نیز با حمله چند میگ به اسلام آباد و کرمانشاه و اصفهان.

همزمان با آغاز عملیات هوایی، نیروی زمینی عراق از سه جبهه و در هر جبهه با یک سپاه یورش زمینی خود را آغاز کرد. سپاه اول از جبهه شمالی، سپاه دوم از جبهه میانی و سپاه سوم از جبهه جنوبی پیشروی خود را آغاز کردند؛ این درحالی بود که فرماندهان جنگ در ایران به فکر از دست دادن زمین در ازای گرفتن زمان بودند. با اینحال مردم مناطق مرزی در حرکتی خودجوش و با کمک روحیه بالا، با دادن تلفات سنگین و با تجهیزات نظامی ناچیز همچون تفنگ ام۱ گاراند جلوی پیشروی سریع ارتش عراق را گرفتند.[۳۳]

سید علی خامنه‌ای نماینده سید روح‌الله خمینی در ارتش در پیام رادیویی اعلام کرد:[۳۴]

« دولت دست نشانده و مزدور عراق تجاوز هوایی را به حریم جمهوری اسلامی ایران آغازکرد و به چند پایگاه هوایی حمله نموده‌است. ما تاکنون نخواسته بودیم حمله کنیم اما ارتش جمهوری اسلامی تجاوز این بعثی‌های دست نشانده را تحمل نمی‌کند و درس تلخی به صدام خواهد داد.  »
با شروع درگیری‌ها بسیاری از اهالی این مناطق مجبور به کوچ اجباری شدند.

ایران موفق شد ۵ فروند از هواپیماهای عراقی را که در این روز عملیات انجام داده بودند سرنگون سازد. یکی از خلبانان عراقی که موفق شد به وسیله اجکشن جان خود را نجات دهد مصری بوده‌است.[اسیرشد؟][۳۵] خلبانان نیروی هوایی ایران نیز به فاصله دو ساعت پس از بمباران عراقی‌ها، توانستند در ساعت ۴ بعد از ظهر روز ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ با هواپیماهای اف-۴ به پایگاه‌های الرشید در جنوب بغداد و شعیبه در داخل خاک عراق و نزدیک مرز آن کشور حمله کنند و خسارات عمده به این دو پایگاه وارد آورند. فردای آن روز یعنی در روز یکم مهرماه ۱۳۵۹، خلبانان نیروی هوایی ایران به همراهی بنی‌صدر پس از خواندن دسته جمعی سرود «ای ایران» [۳۶][۱۲] در باشگاه افسران نیروی هوایی تهران با ۱۴۰ فروند هواپیمای بمب‌افکن به پرواز درآمدند و به پایگاه‌های هوایی و مراکز ارتباط و رادار نیروی هوایی عراق حمله نمودند. در آسمان نیز درگیری‌هایی بین هواپیماهای دفاع هوایی ایران و هواپیماهای عراقی به وقوع پیوست و چند هواپیمای میگ عراقی سرنگون شدند. عملیات روز یکم مهرماه، که در نیروی هوایی ایران عملیات کمان ۹۹ نام داشت و در آن ۲۰۰ پرواز در یک روز توسط خلبانان نیروی هوایی ایران انجام گردید،[نیازمند منبع]

در روز پنجشنبه و جمعه ۳ و ۴ مهر ۱۳۵۹، ۵۹ فروند هواپیمای نیروی هوایی ایران مواضع مهم نظامی و برخی تأسیسات نفتی عراق را منهدم کردند. در همین دو روز، ۴۱ فروند از میگ‌های عراقی توسط پدافند هوایی ایران سرنگون شدند.[نیازمند منبع]

نیروی هوایی عراق به خاطر نگرانی از نابودی بیشتر هواپیماهایش در زمین، ناگزیر شد تعداد زیادی از هواپیماهای خود را به فرودگاه «الولید» نزدیک اردن منتقل کند تا از برد هواپیماهای شکاری نیروی هوایی ایران در امان باشند. هواپیماهای شناسایی نیروی هوایی ایران، این عملیات را تعقیب نمودند و خلبانان ایرانی توانستند با انجام عملیات سوخت گیری در هوا خود را به پایگاه «الولید» برسانند و در آنجا تعداد زیادی از هواپیماهای عراقی را در زمین منهدم نمایند. این حمله به عملیات اچ-۳ در تاریخ نظامی ایران ثبت شده‌است.[نیازمند منبع]

اعزام نفرات داوطلب مردمی در قالب نیروهای بسیج و سپاه به جبهه‌ها

پیشروی زمینی عراق [ویرایش]

در نخستین پیشروی ارتش عراق به خاک ایران حدود سی هزارکیلومتر مربع از خاک ایران به اشغال نیروهای متجاوز درآمد.[۳۷] نیروی زمینی ارتش توان مقابله پایاپای را با عراق نداشت. در همین زمان قاسمعلی ظهیرنژاد نظریه دادن زمین در مقابل گرفتن زمان را مطرح کرد که با مخالفت اکثر فرماندهان جنگ و سید روح‌الله خمینی روبرو شد. بنی‌صدر با این نظر موافق بود.[۲۰]

در ایامی که نیروی زمینی عراق به پیشروی خود در خاک ایران ادامه می‌داد و در فاصله دو ماه از شروع جنگ زمینی، بیش از چهارده هزار کیلومتر مربع خاک ایران را تصرف کرده بود (شهرهای مرزی خرمشهر، سوسنگرد، بستان، مهران، دهلران، قصر شیرین، هویزه، نفت شهر، سومار، موسیان را به اشغال خود در آورد و شهرهای آبادان، اهواز، اندیمشک، دزفول، شوش و گیلان غرب را آماج توپخانه خود قرار می‌داد) نیروی هوایی ایران با برتری خود در آسمان، با پرواز در ارتفاع کم روی واحدهای نیروهای زرهی عراق عموماً با استفاده از جنگنده‌های اف-۴ و موشک هدایت شونده هوا به زمین ماوریک با انهدام زره پوشهای عراقی توانست سرعت پیشروی نیروی زمینی عراق را که تا فاصله ۱۰ کیلومتری اندیمشک و ۲۰ کیلومتری اهواز رسیده بودند، بکاهد.[نیازمند منبع] گفتنی‌است که حداکثر پیشروی نیروهای عراقی در جبههٔ جنوبی، تا ۱۵ کیلومتری شهر اهواز بود.[۲۹]

در این ایام، واحدهای مختلف نیروی زمینی ایران به دلیل از هم پاشیدگی با تأخیر توانستند خود را به جبهه جنوب برسانند. هاشمی رفسنجانی حتی از درگیریهای بین نیرویهای سپاه و ارتش بر سر تقسیم مهمات بین مدافعان گزارش داده‌است. عامل اصلی مخالفت ارتش با تقسیم مهمات با نیروهای مردمی و سپاه، دستور فرماندهان ارتش و در صدر همه ابوالحسن بنی‌صدر بوده‌است.[۲۰] در ۸ آبان ۱۳۵۹، ارتش عراق با دو لشکر خود حمله گسترده‌ای را برای تصرف پل نادری بر روی رودخانه کرخه انجام داد، مقاومت یگان‌هایی از لشگر ۲۱ حمزه (لشگر سابق گارد جاویدان) و یک گردان تانک از لشکر ۷۷ خراسان مانع از تصرف پل نادری شدند. در صورت تصرف پل نادری توسط عراق، این امر منجر به قطع جاده مهم اندیمشک - اهواز می‌شد و چنانچه خود را به ارتفاعات شمال منطقه می‌رساندند، کلیه ارتباطات جنوب قطع می‌شد و این مقدمه‌ای بود برای سقوط آبادان و اهواز. مقاومت سرسختانه گردان ۴۴ پیاده نیروی زمینی ارتش در پنج کیلومتری آبادان در این مقطع نقش مهمی داشت.[نیازمند منبع]

هم‌زمان با متوقف شدن پیشروی نیروی زمینی عراق و شکست نیروی دریایی عراق در ۷ آذر ۱۳۵۹ توسط نیروی دریایی ایران که منجر به بسته شدن راه آبی عراق به خلیج فارس شد؛ نیروی زمینی ارتش ایران با پشتیبانی نیروی هوایی و هلیکوپترهای هوانیروز (هواپیمایی نیروی زمینی ایران) موفق به بازسازی، پیش بینی‌های عملیاتی و طرح‌ریزی‌های لازم شد. بدین ترتیب، یگان‌های پیاده و زرهی از یگان‌های لشکر ۷۷ خراسان، لشکر ۲۱ حمزه مرکز، لشکر ۱۶ قزوین، گروه رزمی زرهی شیراز و تیپ خرم آباد و همدان و... به طور گسترده برای مرحله بیرون راندن نیروهای عراقی، در جبهه جنوب مستقر شدند.[نیازمند منبع]

در میان واحدهای نیروی زمینی ارتش ایران در هفته اول حمله عراق به ایران، تنها سرهنگ هوشنگ عطاریان در جبهه غرب کشور بود که با اتخاذ تاکتیک عملیاتی ضد حمله در روز هشتم از شروع جنگ توانست ارتش عراق را از خاک ایران بیرون نمایند، [۳۸] در گزارش جنگی جمهوری اسلامی در آن ایام آمده‌است:

« بعد از ظهر امروز سرهنگ عطاریان قصر شیرین را باز پس ستاند و در جبهه غرب کشور ۸۰ تانک عراقی را نابود کردند و نیروهای ما رادیو و تلویزیون را باز پس گرفتند  »

دو سال بعد، سرهنگ عطاریان به علت توده‌ای بودن دستگیر و به اتهام عامل نفوذی بودن تیرباران شد.[۱۲].

مقاومت ۳۵ روزه مردم خرمشهر [ویرایش]

اهالی شهر با کمک نیروهای پلیس و مرزبانان توانستند ۳۵ روز در برابر ارتش عراق مقاومت کنند.

پس از حمله سراسری عراق درتاریخ ۱۳۵۹/۶/۳۱ عملاً خرمشهر از بعدازظهر همان روز زیر آتش سنگین ارتش عراق قرار گرفت. ارتش عراق با اجرای آتش سنگین وهجوم قوای رزمی به خرمشهر ومحاصره آن، طرح ریزی کرده بود که هماهنگ با برنامه اشغال سه روزه استان خوزستان، خرمشهر را زیر اشغال خود گیرد.[۳۹]

ارتش عراق در چهارمین روز، از دو محور جاده شلمچه و جاده اهواز به دروازه‌های شهر رسیدند و طی چند حمله سعی داشتند به داخل شهر نفوذ کنند که هر بار با مقاومت مدافعین عقب نشینی می‌کردند. با گذشت چند روز از آغاز محاصره، مردم شهرهای کوچک درقالب یگان‌های سپاه و واحدهای جنگ‌های نامنظم مصطفی چمران خود را به درون شهر رساندند. ولی به دلیل مدیریت نامناسب و بعضاً کارشکنی بعضی فرماندهان ارتش و نبود حمایت لجستیکی و نبود آتش توپخانه خودی، سرانجام خرمشهر پس از ۳۵ روز مقاومت، در تاریخ ۴ آبان ماه ۱۳۵۹ اشغال شد.[۳۹]

آخرین نیروهای مدافع شهر نیز که زنده مانده بودند در سحرگاه همان روز با عبور از رود کارون شهر را تخلیه کردند.[۳۹]

آزادسازی خرمشهر [ویرایش]

نوشتار اصلی: آزادسازی خرمشهر
آزاد سازی خرمشهر

سرانجام خرمشهر پس از ۵۷۵ روز در ساعت ۱۱ صبح روز سوم خرداد سال ۱۳۶۱ در قالب عملیات بیت المقدس آزاد شد. تلفات ایران در جریان این عملیات ۶٬۰۰۰ کشته (۴٬۴۶۰ سپاهی و ۱٬۰۸۶ ارتشی) و ۲۴۰۰۰ زخمی بود. روح الله خمینی در ۳ خرداد ۱۳۶۱ مصادف با ۳۰ رجب ۱۴۰۲ به مناسبت آزادی خرمشهر پیامی خطاب به ملت ایران صادر کرد. در اولین بخش این بیانیه آمده‌است:[۴۰]

« با تشکر از تلگرافاتی که در فتح خرمشهر به اینجانب شده‌است، سپاس بی‌حد بر خداوند قادر که کشور اسلامی و رزمندگان متعهد و فداکار آن را مورد عنایت و حمایت خویش قرار داد و نصر بزرگ خود را نصیب ما فرمود.  »

عملیات آزادسازی خرمشهر به مدیریت فرماندهان ارتش ایران[۴۱] بود و بسیج مردمی و سپاه پاسداران هم در کمک در جبهه‌ها بودند، حدود ۵۵۰۰ کیلومتر مربع از اراضی اشغالی از جمله خرمشهر آزاد شد، ۳۴ هزار نفر از نیروهای ارتش عراق به اسارت درآمدند و ۱۶ هزار نفر کشته شدند. ۵۱۱ دستگاه تانک و نفربر عراقی، ۳۸ فروند هواپیما و ۸۰ قبضه توپ از ارتش عراق منهدم شد.

سید روح‌الله خمینی در روز ۳۱ خرداد ۱۳۶۱ گفته بود:

« ما باید از راه شکست عراق به لبنان برویم. ما می‌خواهیم که قدس را نجات بدهیم. لکن بدون نجات کشور عراق از این حزب منحوس (حزب بعث عراق) نمی‌توانیم. مقدمه اینکه لبنان را نجات بدهیم، این است که عراق را [با تشکیل حکومت اسلامی در آن کشور] نجات بدهیم  »
سربازان عراقی که در جریان آزاد سازی خرمشهر به اسارت نیروهای ایرانی درآمدند

هنری کیسینجر، نظریه‌پرداز سیاست خارجی آمریکا، پس از پیروزی ایران در عملیات بیت‌المقدس و آزادسازی خرمشهر گفت:[۴۲]

« اگر عراق جنگ را برده بود، امروز نگرانی و وحشت در خلیج‌فارس نبود و منافع ما در منطقه به آن اندازه که اینک در خطر قرار دارد، دچار مخاطره نبود و این به نفع ماست که هر چه زودتر آتش‌بس برقرار کنیم.  »

پس از عقب راندن نیروهای عراقی از خرمشهر، صدام حسین خواستار آتش‌بس فوری میان دو کشور شد. سید روح‌الله خمینی این آتش‌بس را رد کرد و چهار شرط برای آتش‌بس قرار داد:۱-آزادسازی قصر شیرین و عقب‌نشینی عراقیها تا مرزهای بین‌المللی ۲-پرداخت غرامت۱۵۰ میلیارد دلاری ۳-بازگشت شیعیان رانده‌شده از عراق ۴-برکناری و محاکمه صدام حسین.[۴۳]

قابل ذکر است پس از آزادسازی خرمشهر باز هم دولت عراق حاضر به پذیرش شروط ایران شامل عقب‌نشینی نیروها به مرزهای بین‌المللی، پذیرش عنوان «شروع کننده جنگ» و پرداخت غرامت نبود.[۴۴]

توازن قوا در جبهه‌ها [ویرایش]

اختلافات بین رجال سیاسی و نظامی در سال ۱۳۶۶ مانع از اجماع بر سر قبول یا رد قطعی قطعنامه ۵۹۸ گردید. نیروهای نظامی شامل سپاه و ارتش تمایل به ادامه جنگ تا پیروزی قطعی داشتند. ولی وزارتخانه‌ها و نهادهای دولتی و بانک مرکزی وضعیت اقتصادی کشور را متزلزل و فاقد توانایی لازم برای ادامه جنگ می‌دانستند. همین اختلاف نظر موجب تاخیر یکساله در پاسخ ایران به پیشنهاد آتش‌بس سازمان ملل متحد شد.[۴۵]

در سالهای پایانی جنگ هزینه روزانه جنگ برای دولت ایران ۱۰۰٬۰۰۰ و برای دولت عراق ۲۷٬۰۰۰٬۰۰۰ دلار تخمین زده شده بود.[۴۶]

پذیرش قطعنامه ۵۹۸ [ویرایش]

نظرات و دلایل مختلفی پیرامون علت طرح این قطعنامه از سوی عراق و پذیرش آن از سوی ایران مطرح می‌شود. بعضی کارشناسان نظیر محسن رضایی معتقدند طرح قطعنامه در سازمان ملل به دلیل قرار گرفتن ایران در موضع برتر نظامی بود. وی تصرف فاو، شلمچه و جزایر خیبر و نزدیکی قوای ایرانی به بصره را مصداق این برتری می‌داند.[۴۷] همچنین تمایل شوروی و آمریکا برای پایان دادن به جنگ و جلوگیری از فراگیر شدن آن نیز در تشویق عراق به پیشنهاد صلح موثر بوده‌است.

از طرفی گروهی از کارشناسان نیز شرایط نامناسب نظامی ایران را دلیلی بر قبول این قطعنامه ذکر می‌کنند. این شرایط ناشی از عقب‌ماندگی اساسی ایران از نظر تجهیزات نظامی پیشرفته به ویژه پس از سال ۱۳۶۴ به دلیل تحریم همه جانبه کشور و کاهش توان اقتصادی کشور برای خرید اقلام نظامی بوده‌است. همچنین استفاده وسیع عراق از سلاح‌های شیمیایی و سکوت مجامع جهانی در برابر این اقدام عراق و بسته‌شدن راهکارهای عملیاتی و نیاز به راهکارهای جدید که فناوری آن در اختیار جمهوری اسلامی نبود نیز از عواملی است که تمایل ایران را به پذیرش آتش‌بس افزایش داده‌است.[۴۸][۴۹]

این قطعنامه که بلافاصله پس از طرح و تصویب در سازمان ملل مورد پذیرش عراق قرار گرفت، یک سال و هفت روز بعد در تیر ۱۳۶۷ توسط ایران نیز پذیرفته شد.[۴۷] علت مخالفت یکساله ایران با تصویب قطعنامه، پافشاری بر سر جابجایی دو بند از قطعنامه و گنجاندن بندی مربوط پرداخت خسارت جنگ از جانب کشور متجاوز بوده‌است. در قطعنامه ابتدایی ابتدا بند مربوط به آتش‌بس و سپس بند مربوط به بازگشت به مرزهای بین‌المللی گنجانده شده بود. ایران مطمئن بود در صورت برقراری آتش‌بس، عراق هیچگاه به مرزها باز نمی‌گردد و اگر ایران نیز بخواهد عراق را بیرون راند بند اول را نقض کرده‌است. و این نتیجه مغایر با اهداف برقراری صلح ایران است. به همین دلیل بعد از یکسال کار دیپلماتیک، در نهایت با نظر مساعد دبیرکل وقت سازمان ملل متحد، بندها جابجا شدند.[۲۰]

تهاجم مجدد عراق بعد از پذیرش قطعنامه [ویرایش]

عراق تنها ۳ روز پس از پذیرش قطعنامه ۵۹۸، از جانب جبهه جنوبی شروع به حمله و پیشروی به سمت اهواز نمود.[۵۰] اندکی بعد مجاهدین خلق نیز از درون خاک عراق به غرب ایران حمله کردند (عملیات مرصاد).

برقراری آتش‌بس [ویرایش]

سیاستمداران آمریکا معتقد بودند اگر ایران در جنگ پیروز شود انقلاب اسلامی نیروی تازه‌ای خواهد گرفت و این امر دولتهای محافظه‌کار و هوادار غرب در منطقه خلیج فارس و شاید سراسر خاورمیانه را تهدید خواهد کرد. از سوی دیگر پیروزی عراق نیز در جنگ، ایران را بی‌ثبات خواهد کرد و خطر به میان آمدن پای شوروی بیشتر خواهد شد. پس نتیجهٔ کلی اینکه هیچیک از طرفین نباید در جنگ پیروز شوند. هنری کسینجر وزیر خارجه پیشین آمریکا نیز تأثیرات پیروزی یکی از طرفین درگیر در جنگ را بر سیاست خارجی آن کشور چنین بیان می‌کند: «بدون توجه به اینکه چه کسی در جنگ عراق و ایران پیروز می‌شود، شکست نهایی از آن ایالات متحده خواهد بود.» بر این اساس در نظر استراتژیست‌های سیاست خارجی آمریکا، وضعیت مطلوب واشنگتن در منطقه زمانی پدیدار می‌شد که جنگ عراق و ایران در مرزهای دو کشور محدود شود و به کشورهای حاشیه خلیج فارس گسترش پیدا نکند همچنین امنیت خطوط کشتیرانی و تداوم جریان صدور نفت برای غرب تضمین شده و ثبات و تعادل در منطقه از طریق برقراری توازن در بین کشورهای منطقه استوار گردد.[۵۱]

بعد از برقراری آتش‌بس در ۲۹ مرداد ۶۷ کماکان ۲۳۶ کیلومتر مربع از اراضی ایران دراختیار عراق باقی ماند. این مناطق تا بعد از حمله عراق به کویت و شکست نظامی عراق، به ایران بازگردانده نشد. این اراضی بخشهایی از مناطق مهران، قصر شیرین، موسیان، شلمچه، فکه را شامل می‌شد.[۵۲]

عملیات‌های جنگ عراق و ایران [ویرایش]

عملیات‌های آمریکا [ویرایش]

عملیاتتاریخ عملیاتمنطقه نبردنیروهای عمل کنندهنتایج عملیات
عملیات ثابت قدم ۱۹۸۳ - ۱۹۸۸ کشورهای جهان وزارت امورخارجه امریکا توافق برای جلوگیری از فروش غیرمستقیم تسلیحات امریکایی به ایران توسط هم‌پیمانان امریکا
عملیات یخچال شکننده ۱۹۸۷ - ۱۹۸۸ خلیج فارس نیروی هوایی امریکا جاسوسی از نیروهای نظامی ایران
عملیات اراده جدی ۲۴ جولای ۱۹۸۷ خلیج فارس نیروی دریایی آمریکا آسیب یک تانکر آمریکایی و ۱۸ تن، و اجرای عملیات‌های فرصت برجسته و کمانگیر چابک در پی آن.
عملیات فرصت برجسته   خلیج فارس نیروی دریایی آمریکا کشته شدن ۵ تن و اسارت ۲۶ تن ایرانی
عملیات کمانگیر چابک ۱۹ اوت ۱۹۸۷ خلیج فارس نیروی دریایی آمریکا آسیب ۲ سکوی نفتی ایران، زخمی شدن ۱۸ آمریکایی
عملیات آخوندک ۱۸ آوریل ۱۹۸۸ خلیج فارس نیروی دریایی آمریکا غرق شدن ناوچه سهند و جوشن و ۳ قایق تندرو و آسیب ناوچه سبلان و سکوهای نفتی ساسان و سیری ایران، انهدام یک هلیکوپتر ای‌اچ-۱ کبرا و مرگ دو خلبان آمریکا.

عملیات‌های عراق [ویرایش]

عملیاتتاریخ عملیاتمنطقه نبردنیروهای عمل کنندهنتایج عملیات
حمله به ناو استارک ۱۷ می‌۱۹۸۷ جنوب خلیج فارس نیروی هوایی عراق آسیب‌دیدگی نیمی از ناو و کشته شدن ۳۷ ملوان آمریکایی و زخمی شدن ۱۱ تن دیگر
جنگ نفت‌کش‌ها        
عملیات مهران        
نبرد اول فاو        
نبرد دوم فاو ۱۷ آوریل ۱۹۸۸ شبه جزیره فاو گارد ریاست جمهوری عراق تصرف فاو و عقب راندن نیروهای بسیج
عملیات انفال ۱۹۸۸ کردستان عراق حزب بعث عراق مرگ بیش از ۱۸۲٬۰۰۰ کرد، عمدتاً در اثر گازهای شیمیایی

عملیات‌های اسرائیل [ویرایش]

عملیاتتاریخ عملیاتمنطقه نبردنیروهای عمل کنندهنتایج عملیات
عملیات اپرا ۷ ژوئن ۱۹۸۱ نیروگاه اتمی اوسیراک نیروی هوایی اسرائیل تکمیل عملیات اوسیراک متعلق نیروی هوایی ارتش ایران در انهدام کامل نیروگاه اوسیراک - موفقیت همکاری نیروهای اطلاعاتی اسرائیل و ایران

عملیات‌های ایران [ویرایش]

عملیات هوایی [ویرایش]

عملیاتتاریخ عملیاتمنطقه نبردرمز عملیاتنیروهای عمل کنندهنتایج عملیات
عملیات کمان ۹۹ ۱ مهر ۱۳۵۹ عراق کمان ۹۹ نیروی هوایی ارتش ایران تمامی اهداف از پیش تعیین شده بمباران شد.
عملیات اچ-۳ ۱۵ فروردین ۱۳۶۰ غرب عراق   نیروی هوایی ارتش ایران انهدام پایگاه هوایی الولید و بیش از ۴۸ هواپیمای جنگی
عملیات سلطان          
عملیات اوسیراک   نیروگاه اتمی اوسیراک   نیروی هوایی ایران انهدام بخشی از نیروگاه اوسیراک
عملیات کرکوک          
عملیات محرم          

عملیات دریایی [ویرایش]

عملیاتتاریخ عملیاتمنطقه نبردرمز عملیاتنیروهای عمل کنندهنتایج عملیات
عملیات مروارید آذر ۱۳۵۹ خلیج فارس   نیروی دریایی ارتش ایران، نیروی هوایی ارتش ایران انهدام دو سکوی مهم نفتی عراق
جنگ نفت‌کش‌ها          
کربلای ۳          

عملیات زمینی [ویرایش]

 

میانجی‌گری‌های بین‌المللی [ویرایش]

سازمان ملل متّحد [ویرایش]

همچنین ببینید: گروه ناظر نظامی سازمان ملل متحد

در طول جنگ ۸ ساله عراق و ایران مجموعاً ۱۷ قطعنامه از سوی شورای امنیت به نمایندگی از سازمان ملل متحد صادر شد(مقایسه شود با جنگ عراق و کویت که در طول ۸ ماه ۱۳ قطعنامه صادر شد) که ۴ قطعنامه جنبه اجرایی و بقیه صرفاً جنبه حقوقی داشتند. موثرترین اقدام سازمان ملل متحد در پایان دادن به جنگ، صدور قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت بود که بواسطه آن می‌بایست نیروهای متخاصم هرچه سریعتر اقدام به برقراری آتش‌بس و بازگشت به مرزهای بین‌المللی نمایند.

شورای امنیت در تاریخ ۱۸ آذر۱۳۷۰ مصادف با ۹ دسامبر۱۹۹۱ طی گزارشی که از جانب خاویر پرز دکوئیار، دبیرکل وقت سازمان ملل متحد دریافت کرده بود، عراق را به عنوان متجاوز جنگ معرفی کرد. این شورا همچنین عراق را موظف به پرداخت غرامت جنگ به ایران نمود.[۳]

جنبش عدم تعهّد [ویرایش]

به درخواست نماینده ایران در جنبش عدم تعهد به میانجیگری در جنگ عراق و ایران و پایان دادن به جنگ، جنبش اقدام به تشکیل یک کمیته حسن نیّت مرکب از نمایندگان دولتهای کوبا، یوگسلاوی، الجزایر، زامبیا، هند، پاکستان و سازمان ساف کرد. در اولین اقدام نماینده یوگسلاوی سفری به تهران و بغداد انجام داد و با سیّد علی خامنه‌ای دیدار کرد و نتایج مذاکرات خود را در بلگراد منتشر کرد. رژیم بعث از ابتدای کار این کمیته با آن مخالفت کرد و آنرا فاقد صلاحیت برای رسیدگی به این مسئله دانست. صدام دلیل این امر را حضور الجزایر در این کمیته دانست. در این میان نماینده کوبا ابتکار عمل را به دست گرفته و با انجام چندین سفر به تهران و بغداد نتایج مثبت و درخوری را نیز حاصل کرده. ولی مسئله مالکیت بر اروندرود مانع از به نتیجه رسیدن تلاشهای این نماینده و حتّی شخص فیدل کاسترو که پیامهای صلح متعددی به طرفین ارسال داشت، شد.

بهزاد نبوی، نماینده وقت ایران در جنبش، علّت اصلی ناکامی این جنبش را بنیانی و اساسی برخورد نکردن با مسئله جنگ دانست. وی می‌افزاید:

« این جنبش بجز اعزام هیئت‌های متعدد و اقدامات ظاهری، فعالیت خاصی از خود نشان نداد. این جنبش در هیچکدام از بیانیه‌های خود خروج نیروهای عراقی را از مناطق غربی ایران به عنوان یک موضوع مستقل مطرح نکرد.  »

سازمان کنفرانس اسلامی [ویرایش]

سازمان کنفرانس اسلامی از نخستین روزهای جنگ عراق و ایران وارد عرصه دیپلماتیک شد. وزرای خارج کشورهای عضو این سازمان که برای شرکت در اجلاس سالانه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک به سر می‌بردند، در تاریخ ۲۶ سپتامبر ۱۹۸۰ به منظور بررسی جنگ عراق و ایران تشکیل جلسه دادند. اجلاس تصمیم گرفت کمیته‌ای به نام کمیته حسن نیت به منظور پایان دادن به جنگ تشکیل دهد.

نخستین فعالیت کمیته حسن نیت توسط حبیب شطی، یاسر عرفات، محمد ضیاء الحق انجام گرفت. در نخستین دیدار که این کمیته ۲۹ مهر ۱۳۵۹ با خمینی صورت داد، ایشان از فعالیت کمیته حمایت کرد. این کمیته بعدها به کمیته صلح تغییر نام داد. کمیته چندین سفر را به بغداد و تهران انجام داد ولی اکثر این سفرها بی نتیجه بود و از شدت جنگ بین دو کشور نکاست. این کمیته در مدت تلاش خود سه طرح صلح را تدوین و به طرفین پیشنهاد داد، امّا در هرکدام از طرح‌ها یکی از طرفین نسبت به مفاد صلح نامه معترض بود. نهایتا تلاش‌های سازمان کنفرانس اسلامی در چند قطعنامه و بیانیه خلاصه شد. غالب ناکامی تلاش‌های این کمیته به این دلیل بود که ایران پیش‌شرط صلح را عقب نشینی عراق تا مرزهای بین‌المللی می‌دانست. امّا عراق ابتدا خواستار آتش‌بس و سپس مذاکره برای عقب نشینی بود.[۵۳]

حمایت‌ها از عراق [ویرایش]

دیدار دونالد رامسفلد با صدام حسین در جریان جنگ عراق و ایران در تاریخ ۲۰ دسامبر ۱۹۸۳ در جهت ادامه روابط دوستانه دو کشور و ارسال تجهیزات نظامی به عراق[۵۴]

توان نظامی عراق، امر مبهمی نبود که ایران در ارزیابی‌های نظامی خود از آن غافل شده‌باشد؛ ولی توجه به یک امر مهم ضروری است و آن اینکه هم‌زمان با تحولاتی که با پیروزی‌های ایران در جبهه‌های جنگ حاصل شد - و بیشتر از خسارتی که ایران به ارتش عراق وارد کرد - نظام جهانی به تجهیز و تقویت عراق پرداخت. به عنوان مثال، پس از آن که آشکار شد عراق توان پیشروی در خاک ایران را ندارد، فرانسه در بهمن ۱۳۵۹ اقدام به فروش هواپیماهای میراژ به عراق کرد.[۴۸] هم‌چنین پس از آن که توان نظامی ایران در طراحی عملیات خیبر مشخص شد، سلاح‌های شیمیایی در حد گسترده به عراق فروخته شد و برای فشار بیشتر بر ایران و تهدید جریان فروش نفت و محدود ساختن منابع ارزی ایران، فرانسه هواپیماهای سوپراتاندارد و موشک اگزوسه را به عراق فروخت.[۴۸] این روند پس از عملیات بدر با فروش میگ ۲۵ از طرف شوروی ادامه یافت[۴۸] و پس از عملیات کربلای پنج، سلاح‌های شیمیایی با کیفیت بهتر هم‌چون سیانور به عراق داده‌شد.[۴۸] در سال ۱۳۶۶ نیز با ایجاد تغییراتی در برد موشک‌های اسکاد-بی، عراق توانست تهران و شهرهای دورتر را هدف قرار دهد.[۴۸] در حقیقت، تحولات نظامی عراق از توان داخلی آن کشور ناشی نمی‌شد بلکه قدرت‌های بزرگ، اصلی‌ترین عامل در تجهیز و تقویت عراق بودند[۴۸] و این امری نبود که به آسانی قابل پیش‌بینی و مقابله باشد.

همچنین کشورهای عرب خاورمیانه نیز با اعطای وامهای کلان و کمکهای مالی بلاعوض، عراق را در خرید تجهیزات نظامی پیشرفته یاری می‌دادند. به عنوام مثال تنها در سال ۱۹۸۱ کمکهای مالی ۴ کشور کویت، عربستان سعودی، امارات عربی متحده و قطر بالغ بر ۱۱٬۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ دلار برآورد شده‌است.[۵۱]

پس از آتش‌بس [ویرایش]

پل ویران شده خرمشهر نمونه‌ای از ویرانه‌های دوران جنگ

جنگ تحمیلی علیه ایران ۲۸۸۷ روز به طول انجامید که طی آن ۱۰۰۰ روز نبرد فعال صورت گرفت که ۷۹۳ روز حمله از سوی رزمندگان ایرانی بود و ۲۰۷ روز از سوی ارتش عراق.

مقاومت نیروهای ایرانی که منجر به طولانی شدن جنگ شد سبب شد تا ذخایر ارزی عراق که در ابتدای جنگ، حدود ۳۰ میلیارد دلار بود، پس از شکست در عملیات بیت‌المقدس و فتح خرمشهر به صفر برسد و پس از پایان جنگ، این کشور بیش از ۷۰ میلیارد دلار بدهی داشته باشد.[۵۵]

بر اساس آمارهای بین‌المللی، جنگ عراق و ایران ۶۲۷ میلیارد دلار هزینه برای دولت ایران و ۵۶۱ میلیارد دلار هزینه برای دولت عراق به همراه داشت. همچنین هزینه بازسازی خرابی‌های ناشی از جنگ برای ایران ۶۴۴ و برای عراق ۴۵۲ میلیارد دلار برآورد می‌شود. بر همین اساس در طول این جنگ ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ انسان کشته و زخمی شدند که از این میان ۲۶۲٬۰۰۰ ایرانی و ۱۰۵٬۰۰۰ عراقی کشته شده‌اند.[۵۶]

تلفات این جنگ براساس آمار رسمی حکومت ایران، جنگ تحمیلی ۲۱۳٬۰۰۰ ایرانی کشته[۵۷] و ۳۳۵٬۰۰۰ ایرانی معلول و ۴۲٫۶۱۸ اسیر و ۷۰۰۰ مفقود الاثر[۵۸] و ۱۰۰۰ میلیارد دلار خسارت بر جامعه ایران وارد کرده‌است. در حال حاضر، ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار هکتار اراضی ایران همچنان آلوده به مین است.[نیازمند منبع] جنگ عراق و ایران، بعد از جنگ ویتنام که ۱۵ سال به طول انجامید، دومین جنگ طولانی قرن بیستم بود(جنگ جهانی اول ۴ سال و جنگ جهانی دوم ۶ سال به طول انجامید) مدافعان ایرانی برای دفاع از خرمشهر ۳۵ روز جنگیدند. در حالی که در باز پسگیری خرمشهر، ایران ۲ روزه موفق شد.[۵۹]

مقایسه قدرت نظامی عراق و ایران [ویرایش]

قدرت نظامی عراق و ایران از آغاز جنگ در سال ۱۹۸۰ میلادی تا پایان جنگ در سال ۱۹۸۷ هیچگاه با یکدیگر یکسان نبود. حمایت تمامی کشورهای عربی بجز سوریه از رژیم بعث عراق و حمایت مالی و تسلیحاتی بسیاری از کشورهای جهان از رژیم بعث عراق، تفاوت نابرابری قدرت نظامی میان دو کشور را به خوبی نمایان می‌کند. جدول زیر، نمودار قدرت نظامی دو کشور را در آغاز جنگ و در پایان جنگ نشان می‌دهد که توسط مجله اکونومیست منتشر شد.[۶۰]

نابرابری توازن قدرت (۱۹۸۰-۱۹۸۷)عراقایران
تانک در سال ۱۹۸۰ ۲۷۰۰ ۱۷۴۰
تانک در سال ۱۹۸۷ ۴۵۰۰ ۱۰۰۰
هواپیمای جنگنده در سال ۱۹۸۰ ۳۳۲ ۴۴۵
هواپیمای جنگنده در سال ۱۹۸۷ ۵۰۰+ ۶۵
بالگرد جنگنده در سال ۱۹۸۰ ۴۰ ۵۰۰
بالگرد جنگنده در سال ۱۹۸۷ ۱۵۰ ۶۰
توپخانه در سال ۱۹۸۰ ۱۰۰۰ ۱۰۰۰+
توپخانه در سال ۱۹۸۷ ۴۰۰۰+ ۱۰۰۰+

حامیان عراق [ویرایش]

در طول جنگ ۸ساله، نزدیک به ۳۰ کشور انواع کمک‌های مالی، نظامی و تجاری را به عراق اعطا کردند.[۵۶] عمده کمک‌ها از سوی این کشورها بود:[۶۱]

حامیان ایران [ویرایش]

جنایات جنگی [ویرایش]

استفاده از سلاح‌های شیمیایی توسط عراق [ویرایش]

همچنین ببینید: بمباران شیمیایی سردشت
رژیم بعثی عراق روستای حلبچه را به دلیل جانبداری از نیروهای ایرانی مورد غضب قرارداد و مردم روستا را با گاز خردل(ایپریت)، گازهای اعصاب (تابون، سارین یا سومان) و بالاخره با سیانوژن قتل عام کرد.
تابلوی یادآوری حقیقت فروش افزار جنگی شیمیایی توسط آلمان به عراق، نصب شده در خیابان فردوسی تهران، روبروی سفارت آلمان.

عراق در طول جنگ ۳۵۰۰‬ بار به ایران حمله شیمیایی کرد که ‪ ۳۰‬مورد از آنها در مناطق مسکونی بوده‌است. نخستین نقطه جغرافیایی ایران که قربانی سلاحهای شیمیایی عراق شد منطقه‌ای بین هلاله و نی خزر در ‪ ۵۰‬کیلومتری غرب ایلام بوده‌است.[۶۲] با بیش از ۱۰۰۰۰۰[۶۳] قربانی ناشی از جنگ شیمیایی عراق بر ضد ایران در طول هشت سال جنگ تحمیلی، ایران یکی از بزرگ‌ترین قربانیان سلاح‌های کشتار جمعی می‌باشد.
بر اساس گزارشهای بنیاد شهید ایران، تخمین رسمی شهروندان غیرنظامی که به سلاح‌های شیمیایی آلوده شده‌اند و کودکانی که بر اثر آن آلوده شده‌اند را در بر ندارد.بسیاری از آنان به بیماریهای خونی، ریه و پوستی مبتلا شده‌اند.

بمباران شیمیایی شهر سردشت توسط عراق در ۷ تیر ۱۳۶۶ فجیع‌ترین تهاجم از این نوع بود که سبب کشته و مجروح شدن عدهٔ بسیاری از مردم غیرنظامی شد. جمهوری اسلامی ایران شهر سردشت را نخستین شهر قربانی جنگ افزارهای شیمیایی در جهان بعد از بمباران هسته‌ای هیروشیما نامید.

وحشیانه‌ترین مورد استفاده در اسفند ۱۳۶۶، در حلبچه بوده‌است که وسیع‌ترین مورد استفاده از جنگ افزارهای شیمیایی از زمان جنگ جهانی اول تاکنون به شمار می‌رود که حداقل ۵۰۰۰ تن از مردم کُرد و مسلمان این شهر را کشته و ۷۰۰۰ تَن دیگر را مجروح کرد.[۶۴]

طارق عزیز معاون نخست وزیر و وزیر امور خارجه عراق درسال۱۹۸۶ درجریان سفر رسمی سه روزه خود به برزیل اعتراف کرده بود که عراق درجنگ علیه ایران بارها و در موارد مختلف از سلاح‌های شیمیایی استفاده کرده‌است. دبیر کل سازمان نیز در سخنرانی خود در ۸ فروردین ماه سال ۱۳۶۷ به استفاده وسیع عراق از سلاح‌های شیمیایی در حلبچه اشاره کرده بود.[۱۲]

بر اساس گزارشهای رسمی، گاز اعصاب باعث مرگ بیش از۲۰۰۰۰ سرباز ایرانی به صورت آنی می‌باشد.از۹۰۰۰۰ بازمانده این حملات ۵۰۰۰ نفر از آنها به طور مرتب به درمان نیاز دارند و در حدود ۱۰۰۰ نفر از آنان هنوز در بیمارستان بستری می‌باشند و حال آنان وخیم گزارش شده‌است.بسیاری دیگر نیز مورد اصابت گاز خردل بوده‌اند.[۶۵] همچنین عراق گازهای شیمیایی را بر ضد غیرنظامیان، روستاییان و بیمارستان‌ها استفاده کرد که باعث مرگ بسیاری از آنان شد. علاوه بر این ۳۰۸ موشک عراقی در طی سالهای ۱۹۸۸-۱۹۸۰ بر ضد نواحی پر جمعیت ایران شلیک شد که باعث مرگ۱۲۹۳۱ نفر شد.[۶۳]

در ۲۱ مارس ۱۹۸۶ شورای امنیت سازمان ملل متحد اعلام کرد که «اعضای این شورا پس از تحقیقات کارشناسان به این نتیجه رسیدند که سلاح‌های شیمیایی در موارد زیادی توسط نیروهای عراقی بر ضد نظامیان ایرانی به کار برده شده‌است و اعضای شورای امنیت به شدت این اقدام عراق در ادامه دادن استفاده از سلاح‌های شیمیایی را محکوم می‌کنند.»[۶۶]

تنها کشوری که این موضوع را وتو کرد ایالات متحده امریکا بود.[۶۷]

بنا به گفته کلنل والتر لانگ (به انگلیسی: Colonel Walter Lang)، یک مقام ارشد وقت سازمان اطلاعات دفاعی آمریکا(بازنشسته)«استفاده از سلاح‌های شیمیایی در میدانهای جنگی توسط عراق موضوع مهمی برای ریگان و دستیاران او نبود.زیرا تنها برای آنها مهم بود که عراق در این جنگ شکست نخورد.» همچنین او ادعا کرد که سازمان اطلاعات دفاعی «هرگز استفاده از سلاح‌های شیمیایی بر ضد غیرنظامیان را نپذیرفت.اما استفاده از آن در میدان جنگ برای جلوگیری از شکست عراق را اجتناب ناپذیر می‌دانست.»[۶۸] گرچه با وجود این اظهارات دولت ریگان حتی پس از حمله شیمیایی عراق با گازهای سمی به به شهروندان عراقی کرد خود کمکهای خود به عراق را قطع نکرد.[۶۹][۷۰][۷۱]

ملت و دولت ایران از دو موضوع بسیار ناراحت و خشمگین هستند.

یک اینکه جامعه جهانی به عراق در توسعه سلاح‌های شیمیایی کمک کرد و دوم اینکه جامعه جهانی هیج اقدامی برای تنبیه دولت بعث عراق، حتی پس از دریافت گزارشهای تایید شده‌ای از استفاده سلاح‌های شیمیایی انجام نداد.و این ناراحتی پس از اشغال عراق و سرنگونی رژیم بعثی عراق به دست کشورهای غربی به ویژه ایالات متحده آمریکا افزایش یافت.

همچنین کمیته اطلاعات دفاعی، ایران را به استفاده از سلاح‌های شیمیایی متهم کرد.اما این ادعاها تا کنون تایید نشده‌است.

بر اساس گفته‌های جوست هیلترمن (به انگلیسی: Joost Hiltermann) (پژوهشگر اصلی سازمان دیده بان حقوق بشر در سال‌های ۱۹۹۴-۱۹۹۲، یک پژوهش دوساله که همچنین بازرسی‌های میدانی را در برمی گرفت و همچنین به اسناد رژیم عراق دست یافته‌است و در حال بررسی آنهاست) درباره جنگ عراق و ایران شماری از اتهامات و اظهارات درباره به کارگیری سلاح‌های شیمیایی توسط ایران وجود دارد.امادر هیچ موردی هیچ گزارش معتبری وجود ندارد.[۷۲] بر اساس گفته‌های Gary Sick و Lawrence Potter این اتهامات بر ضد ایران را «ادعاً خواند و افزود»هیچ دلیل قانع کننده‌ای درباره اینکه ایران در زمینه استفاده از سلاح‌های شیمیایی گناهکار اصلی باشد ارایه نشده‌است.، شاید به خاطر اینکه در آن زمان هیچ مدرک و دلیلی وجود نداشته‌است.[۷۳][۷۴]

در دادگاه دسامبر ۲۰۰۶ صدام گفت که «با افتخار» مسوولیت هرگونه حمله با سلاح‌های متعارف یا شیمیایی بر ضد ایران را به عهده می‌گیرد.[۷۵][۷۶]

بر طبق گزارش عراق به سازمان ملل متحد، مواد لازم برای تولید سلاح‌های شیمیایی از شرکتهایی از آمریکا، آلمان غربی، انگلستان، فرانسه و جمهوری خلق چین به دست آمده‌است.در دسامبر ۲۰۰۲ در گزارش ۱۲۰۰ صفحه‌ای عراق نام شرکتهای شرقی و غربی و از جمله اشخاصی که در مجموع ۱۷۶۰۲ تن مواد شیمیایی را در طول دو دهه در اختیار عراق گذاشته‌اند فاش شد.بزرگ‌ترین ذخیره مواد خام برای تولید این سلاح‌های شیمیایی به میزان ۴۵۱۵ تن از سنگاپور، ۴۲۶۱ تن از هلند، ۲۴۰۰ تن مصر، ۲۳۴۳ تن هندوستان، ۱۲۰۷ تن از دولت فدرال آلمان، می‌باشد.یک شرکت هندی، اگزومت پلاستیک (به انگلیسی: Exomet Plastic)، که اکنون بخشی از EPC می‌باشد ۲۲۹۲ تن از مواد پیش نیاز را به عراق صادر کرد. شرکت ال خلیج (فارس) شیمی که در سنگاپور قرار دارد و متعلق به سرمایه‌داران اماراتی می‌باشد بیشتر از ۴۵۰۰ تن پیش نیازهای گازهای VX، سارین و خردل به همراه وسایل تولید آن را به عراق فرستاد.

شکنجه و قتل عام اسرای ایرانی [ویرایش]

وضعیت اردوگاههای اسرای ایرانی در عراق با وضعیت اردوگاههای هیتلر مقایسه شده‌است. هزاران تن از اسرای ایرانی در دوران جنگ توسط ارتش و استخبارات عراق شکنجه و کشته شدند. کارشکنی صدام در روند آزادی اسرا این مسئله را تا بیش از یک دهه پس از پایان جنگ ادامه داد. پس از سرنگونی رژیم صدام و دستگیری مقامات استخبارات عراق اطلاعات بیشتری پیرامون جنایات عراق در طول جنگ یا ایران افشا شد. تعداد اسرای ایرانی کشته شده بیش از شش هزار نفر تخمین زده شده‌است.[۷۷]

همچنین در بازجویی از اسرای عراقی مشخص شده که افسران ارتش بعث در موارد متعدد اسرای ایرانی زخمی را در صحنه نبرد به حال خود رها کرده تا در اثر خونریزی مداوم به مرور زمان جان خود را از دست دهند.[۷۸]

حمله به مناطق مسکونی و کشتار غیر نظامیان [ویرایش]

نوشتار اصلی: جنگ شهرها

حمله عراق به مناطق مسکونی و غیر نظامی از روز سوم جنگ شروع شد. مردم اهواز در ۲ مهر ۱۳۵۹ شاهد بمباران خانه‌هایشان توسط میگهای عراقی بودند. اهالی دزفول نیز که در طول جنگ بارها شاهد بمباران و موشک باران شهرشان بودند، اولین بار در تاریخ ۱۶ مهر ۱۳۵۹ مورد هجوم ۴ فروند میگ عراقی واقع شدند. در این حمله ۷۰ نفر ساکنان شهر کشته و ۳۰۰ نفر زخمی و خسارات فراوانی به تاسیسات شهری وارد شد.

در کنار بمباران هوایی، حملات موشکی نیز آغاز شد. موشکهای زمین به زمین (SCUDB)و (FRAG) تلفات جانی سنگینی برجای گذاشت. نیروهای نظامی ایران تا تاریخ ۱۳۶۳/۳/۱۰ از بمباران مناطق مسکونی عراق خودداری کردند؛ ولی متعاقب صدور اعلامیه ارتش عراق در تاریخ مذکور مبنی بر تهدید رسمی ساکنان شهرهای مرکزی ایران به بمباران، ارتش ایران نیز در سطح محدود شروع به اقدام متقابل کرد. اولین حمله ایران در همان ماه و بعد از صدور اخطاریه به ساکنان شهرهای مرزی و مناطق مجاور تاسیسات نظامی در تاریخ۱۳۶۳/۳/۱۵، انجام شد. بلافاصله بعد از اقدام ارتش ایران، سازمان ملل متحد طی پیامی از طرفین خواست تا از حمله به مناطق مسکونی جبهه مقابل خودداری کنند. بدین ترتیب توافق ۱۲ ژوئن ۱۹۸۴(۱۳۶۳/۳/۲۲) بین دول درگیر جنگ شکل گرفت. به دنبال این توافق بنابر تقاضای دبیرکل از شورای امنیت، هیاتهای ناظر آن سازمان جهت نظارت بر اجرای مفاد این توافق در تهران و بغداد مستقر شدند. رژیم عراق چند روز بعد در اعلامیه‌ای بیان کرد:

« عراق در صورتی از حمله به شهرها و مناطق مسکونی خودداری خواهد کرد که مناطق مزبور مرکز تجمع نیروهای نظامی نباشد.  »

بدین ترتیب عراق با نقض آتش‌بس به بهانه‌های واهی، مجدداً شروع به نقض توافقنامه ۱۲ ژوئن کرد. از جمله تاییدیه هیئت حاضر در تهران، حمله عراق به سه روستای بردیه، علاونه و دهلاویه در تاریخ ۹ ژانویه ۱۹۸۵(۱۳۶۳/۱۰/۱۹) می‌باشد.[۷۹]

رژیم عراق در چندین مورد برای انحراف افکار عمومی مدعی بمباران مناطق مسکونی خویش از جانب ایران شد که هربار با نظر مخالف هیئت کارشناسی سازمان ملل روبرو می‌شد. از جمله در ۱۴ سپتامبر ۱۹۸۴ که مدعی بمباران روستای ابومغیره در حوالی بصره از جانب فانتوم‌های ایران شد. هیئت مزبور از منطقه دیدار کرد و اعلام کرد نشانه‌ای از حملات هوایی وجود ندارد.[۸۰]

در بهمن ۱۳۶۳ وزیر وقت امور خارجه ایران طی یادداشتی برای دبیرکل، با اعلام پایبندی ایران به توافق ۱۲ ژوئن، به اقدامات ادامه دار عراق اعتراض کرد. در پی سکوت سازمان ملل و طیف جدیدی از بمباران عراق بر روی شهرهای ایران بخصوص بروجرد، اندیمشک و مسجد سلیمان، رئیس جمهور وقت ایران در تاریخ ۱۳۶۳/۱۱/۱۹ اخطاریه حمله مقابله به مثل ایران به شهرهای بصره و مندلی را صادر کرد. پس از بمباران تهران در اوایل سال ۱۳۶۴، ایران نیز شروع به بمباران مناطقی از عراق کرد.

در طول ۸ سال جنگ مستقیم، جنگ شهرها یکی از زمینه‌های اصلی افزایش تلفات طرفین و بالاخص ایران بود. این جنگ تا ۱۱ اردیبهشت ۱۳۶۷ که روز موشک باران وسیع تهران بود ادامه یافت.[۸۱]

مجموع کشته شدگان حملات هوایی عراق به مناطق مسکونی ایران ۱۵۹۵۹ اعلام شد.[۸۲]

آلودگی نفتی خلیج فارس [ویرایش]

نوشتار اصلی: جنگ نفت‌کش‌ها

اولین حمله به تاسیسات نفتی طرفین درگیر جنگ از جانب رژیم عراق صورت گرفت. در این حمله که در تاریخ ۸ بهمن ۱۳۶۱ به میدان نفتی نوروز انجام شد سکوی شماره ۳ میدان آسیب دید. ۲۱ روز بعد دومین حمله به سکوی چاه مزبور انجام شد که نتیجهٔ آن تخریب کامل سکو و فوران روزانه ۲۵۰۰ بشکه نفت‌خام به آبهای خلیج فارس و آلودگی وسیع آن بود. برابر اعلام شرکت نفت فلات قاره ایران میزان نفتی که تنها از فوریه تا اواخر سپتامبر ۱۹۸۳ به آبهای خلیج فارس نشت کرد، حدود ۷۱ میلیون گالن براورد می‌شود.[۸۳] این آلودگی نفتی بی‌سابقه بیشترین خسارات را به کشورهای بحرین، قطر، کویت و عربستان سعودی وارد آورد و آنها را با کمبود آب آشامیدنی و ماهی روبرو کرد. بسیاری از کارخانجات تصفیه آب این کشورها تعطیل شدند.[۸۴] همچنین بسیاری از جانداران دریایی خلیج فارس از گونه‌های بوفالو دریایی، لاک پشت، دلفین و مار آبی و پرندگان نابود شدند.[۸۵] بر اساس براورد کارشناسان، در بین سالهای ۸۷-۱۹۸۰، ۲۸٪ از نفت استخراج شده از چاههای نفت کشورهای حوزه خلیج فارس به هدر می‌رفت. جمهوری اسلامی ایران، رژیم عراق را متهم به نقض مادهٔ ۳۵ پروتکل ۱۹۷۷ الحاقی به قرارداد۱۹۴۹ ژنو کرد.

حمله به هواپیماهای مسافربری [ویرایش]

در طول جنگ عراق و ایران چندین مرتبه به هواپیماهای مسافربری ایران و کشورهای دارای روابط دیپلماتیک با این کشور حمله شد که چندین جنایت جنگی را بوجود آورد:[۸۶]

  • ۴ می ۱۹۸۲:حمله جت نیروی هوایی عراق به هواپیمای بنیحیی، وزیر وقت امور خارجه الجزایر، بعد از ورود هواپیمایش به داخل مرزهای ایران. این حمله به انهدام هواپیمای حامل وزیر و کشته شدن وزیر و هیئت همراه انجامید.
  • ۲۰ فوریه ۱۹۸۶:انهدام یک فروند هواپیمای مسافربری تهران به اهواز در حال پرواز. در این حمله همه مسافران کشته شدند.
  • ۳۰ دسامبر ۱۹۸۵: یک هواپیمای خطوط هوایی ترکیه حامل بازرگانان و تجار ترک در حال بازگشت از ایران و در داخل مرز هوایی ترکیه مورد حمله جنگنده‌های عراقی قرار گرفت و مجبور به فرود اضطراری شد.
  • ۲۸ مارس ۱۹۸۶: یک هواپیمای مسافربری ایران در حال پرواز مورد حمله جنگنده‌های عراقی قرار گرفت و به شدت آسیب دید.
  • ۱۵ اکتبر ۱۹۸۶:در یک حمله هوایی به فرودگاه شیراز، یک هواپیمای مسافربری در روی باند هدف بمباران قرار گرفت. در این حمله ۳۰ مسافر هواپیما جان خود را از دست دادند.
  • ۳۰ اکتبر ۱۹۸۶:یک هواپیمای خطوط هوایی کویت در حالی که از ترکیه به سمت ایران در پرواز بود، مورد رهگیری یک جت نیروی هوایی عراق قرار گرفت.
  • ۳ ژوئیه ۱۹۸۸:ناو یواس‌اس وینسنس آمریکا هواپیمای ایرباس آ-۳۰۰ مسافربری ایران به شماره پروازی ۶۵۵ ایران ایر را مورد اصابت دو فروند موشک ریم-۶۴ استاندارد قرار داد و منهدم کرد. در این حادثه ۲۹۰ نفر مسافر جان خود را از دست دادند.

پرداخت غرامت جنگی [ویرایش]

بازگشت اسیران ایران (که به بعداً به آزادگان مشهور شدند.) از عراق در سال ۱۳۶۹خ

در سال ۱۹۹۱ خاویر پرز دکوئیار (دبیرکل وقت سازمان ملل متحد) رسماً، عراق را آغازگر جنگ معرفی کرده و از خواسته ایران برای دریافت غرامت پشتیبانی کرد. دولت هاشمی رفسنجانی، رقم خسارت‌های وارده به ایران را هزار میلیارد دلار برآورد نمود، ولی سازمان ملل تنها با ۲۰۰ میلیارد آن موافقت نمود ولی این مسئله به دلیل قطع رابطه بین ایران و عراق در آنزمان مسکوت ماند.[۸۷]

این ماجرا دوباره در زمان ریاست محمود احمدی نژاد مطرح گردید، در مرداد سال ۱۳۸۹ کاظم جلالی در این رابطه گفت: «ایران باید دریافت غرامت جنگ تحمیلی از عراق را به طور جدی پیگیری کند.» و این غرامت را «حقوق ملی جمهوری اسلامی ایران» نامیده که کسی نمی‌تواند از آن تنزل کند. در همین حال حشمت‌الله فلاحت‌پیشه رئیس گروه دوستی پارلمانی ایران و عراق پیشنهاد کرد که «عراق می‌تواند برای جبران خسارت جنگی که به ایران وارد کرده‌است، یک سری از چاه‌های نفت خود را در قالب نوعی تعامل غیر نقدی به جای غرامت به ایران واگذار کند».[۸۷]

در شهریور ۱۳۸۹، کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی با تهیه طرحی دولت را ملزم به پیگیری اخذ غرامت‌های جنگ کرده‌است. ولی تا به حال دولت محمود احمدی نژاد برای پیشبرد این مقصود هیچ عملی انجام نداده‌است، گفته می‌شود اختلافات بین دولت و مجلس باعث عدم واکنش دولت به این طرح است.[۸۷]

  
نویسنده : پارسا ; ساعت ۸:٠۳ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/٩/٢٥
تگ ها :

 

Marde mire doctor Mige kamaram Dard mikone doctor mige dar rooz che kar mikoni mige sobh pa misham ba zanam hal mikonam badesh ba zanam hal mikonam nahar ke khordam ba zanam hal mikonam bad az oon ba zanam hal mikonam sham ke khordam ba zanam hal mikonam doctore mige khub az kare ziadie mige khuda ro sukr man fekr mikardam az jarghe ziade







Hame dokhtara hojoom avordan be dare khooneye Hamid !!!!????? CHERA ???? Akhe doodoolesh tabarroke











Farhangestane zabane farsi be jaye kalameye biganeye KANDOM kalameye asile shaghayegh(shagh+ayegh) ra entekhab kard !! Pas Ta shaghayegh hast zendegi bayad kard







Khare mire jangal mige man shir mikhoram ,palang mikhoram,gorg mikhoram.Shire az poshte derakhat miad biron,khare mige bazi vaghta gohe ziadi ham mikhoram !







bache az babash miporse:baba adama chejori bache dar mishan? baba: pesaram ye fereshte miyad bacharo mizare to damane madar, bache: Ee pas kardan tasir nadare?!







Turiste mige chera too iran hame hamdiga ro khahar baradar seda mikonid? Migan sale 57 yeki peyda shod, madare hame ro gaeed hame ba ham khahar baradar shodan!!.













ye yaru ba eftekhar be dustash mige man dishab kos kardam.

dustash goftan boro baba to ke pul nadari?pul az koja avordi?

mige kun dadam!!!!!







dishab mane falak zade bafaty kos kapak zade rafte boodim safa konim 1bache dasto pa konim hei mizadim tolombe tolombe az kar oftad khoon az kosesh rah oftad









Sherkat ab miveye rani elam kard: be zoodi rani ba tame shire madar be hamrah tikehaye mame be bazar miyad! (King - group A)







fargh hawa peyma ba kir midooni chiye hawa peyma waghty boland mishe kochik mishe kir har waght boland mishe bozorg mishe









sineye jape 90% darsat dokhtarha az samt rast bozotrgtare jon 90%pesarha dast rast hastan









Istgahaye metroe ghazvin

1.Kir damad

2.Darvaze koon

3.Hafte kir

4.Javan marde koon baz

5.Hashar abad

6.Bezarestan

7.Toop koone !









Shebahat Zan ba Piaz Har Hardoshoon ashk adam o dar Miaran Ta lokht besha











pesare mirafte mahd, be mamanesh mige toye mahd bacheha harf bad bad mizanan

mamane mige:to az in harfa nazani

bachehe mige:man be ... e nanam mikhandam











jashnvare filmhaye ghom: aba ghermezy, amamey baraye 2 nafar, man mola 15 sal daram, akhondy az ghafas parid, in akhond harf nemizanad, akhondy dar atash, akhondy ba kafsh haye katany!











Ghanoone avale Zakaria Razi : Kos, mesle Alkol mimoone, age nakoni, mippare!











picho mohre mohre Be bachehe megan baba nanat chetoran ? Mige : roza mesle sago gorbe , shaba mesle picho mohre













4 rooz aval dustie dokhtarha:

1.dosam dashte bash,behem dast nazan.

2.behem dast bezan,boosam nakon.

3.boos kon,ama mano nakon.

4.mano bokon,ama faramosham nakon











farghe zan ba sarbaz:

sarbaz vaghti taslim mishe dastasho hava mikone vali zan vaghti taslim mishe pahasho hava mikone!











shebahate havij ba manto kutah:

hardoshun chashmo taghviat mikonan!!









farghe kun ba ray:

age kun bedi shayad kunet ta 1 hafte darda kone ama age ray bedi ta chand sal kunet misuze!







shebahat zan va mobile:

hardo az paien sharj mishan!!













farghe zan hamele ba badkonak:

badkonak ro aval badesh mikonan bad bahash bazi mikonam vali zan ro aval bahash bazi mikonan bad badesh mikonan!!









farghe professor ba zane jende:

professor kheili chiz ha too sareshe ama zane jende kheili sar ha too chizeshe!!









shebahat doctore zanan ba kargar pitza forushi:

hardoshun booye uno hes mikonan ama nemitunan bokhoraesh!!









Do ta nini kenare ham khabidan nini pesare be oon yeki mige to dokhtali ya pesali???oon yeki mige nemidoonam mige biya belim zile patoo ta behet begam vaghti az zire patoo miyad biroon mige to dokhtali mige az koja fahmidi mige chon joolabat soolatiye











Shebahate zan ba blite otobos:

hardoshon ham az aghab midan ham az jolo









Zane mire doctore zanan, mige; "bazivaghta enghadr sineham dard migire ke mikham bekanam bendazam jeloy e gorbe bokhore, chekar konam? Dr mige: miyu, miyu!















elahi ghol morad biyofte rut va to hey behesh begi pasho va un key bege haa ???!!! :-D

shabih tarin chiz be periode khanum ha hoghugh ast.be 3 dalil:

1)mahiane miad,

2) 5-6 ruz bishtar tul nemikeshe,

3)tamum ke shod mikonanet!!







shebahate mard va mush:

hardo donbale surakh migardan!!









shebahate pezeshke atfal ba ghazvini:

hardoshun bache ha ro khub mikonan!!









farghe monshiye khub ba monshiye kheili khub:

monshiye khub mige sobh be kheir aghaye raies ama monshiye kheili khub mige sobh shode aghaye raies!!









shebahate nune sukhte va zane hamele va adame ghargh shode:

har 3 tashun ro dir keshidan birun!!









shebahate zan ba gusfand:

hame jashuno mishe khord joz pashmashun!!









vorudiye shahre ghom neveshte shode ba vozu vared shavid,vorudiye shahre ghazvin neveshte shode ba roku vared shavid,vorudiye shahre rasht neveshte shode az gheirate khod bekahid!!









Shangolo Mangole 2007 :

Gorge Dar Mizane

Maman Bozi Az Ayfon Tasviri Mige:Kasi Khoneh Nist ,Bia Bala !

Gorge Mige:

BiKhial Baba! Farda CD'moon Dar Miad.











ye ruz ye zane mire pishe doctor mige: aghaye doctor man har vaght bademjan mikhoram labam bad mikone. doctore mige: in ke eyb nadare, man har vaght la









Ye kon dari shah nadare,sorakhi dari chah nadare,be ma ke neshonesh nemidi,bara ma tekonesh nemidi,be kasi midi arab bashe,sare dolesh tabar bashe...







Man 1 Roz roozeh Nagereftam; bayad 60 Nafar Ro SiR BOKONAM.

59 Nafar Ro kardam Emshab barnamat chiye..!!!









Az hameye sherkatha mikhan yek kalameye iran be akhare esmeshon ezafe konan hame sherkatha ghabol mikonan be gheir az sherkat bikiran!.







Dar ghadim bayad short ra kenar mizadim ta kun dideh mishod ,ama hala bayad kun ra kenar bezanim ta short dideh beshe







Bad az sex: dokhtaraye amrikayi migan: "oh yesss" dokhtaraye almani migan: "oh yaaah" dokhtaraye irani migan: "be kasi nagiya"









Ye zarbolmasal chiniye ke mige age khoda be zanha etemad dasht polomp shode nemiafarideshan!













Adam lab be gorbage bede vali sms tekrari nade









Taarofate kos be kir:

khoda az kolofti kametun nakone,bozorgi az khodetune,ma ke sine chakim,intori ke bade dame dar sarpa vaicin,sarde befarmain tu garm shin!







Anvae kos:

\!/ sefr kilometr

\¤/ kar karde

\O/ goshad

\()/ pare shode

\¥/ dookhte shode

\$/ jende

\?/ zayeman

\*/ pir

( ) kosse amat











Vezarate ershad she're ATAL MATAL TOOTOOLE ra be dalayele zir gheyre mojaz e'lam

bordan felestin, begir yek zane rastin, esmesho bezar hakime, ke chadoresh zakhime.











5 mazyate jagh:

1 ehtiaj be khone khali nist

2 polet to jibet mimone

3 mamor nemigiratet

4 tangi goshadish daste khodete











zana az marda 5 khaste daran :

1 shahvate shotor

2 kamare gav

3 vafadarie sag

4 nejabate asb

5 kire khar









Bachehe miad khooneh mige baba dikteh 18 gereftam.

babash mige ChooChooleto bokhoram!

bachehe mige baba 20 begiram suck mizani baram?!











Hasele ezdevaje ye japoni ba ye irani chie? ......? ....? Ye bacheye cheshm tange koon goshad !!









Bache be mamanesh mige:tu mahdekudak harfaye zesht mizanan. Madar:to yevaght yad nagiri. Bache:man be kose nanam mikhandam az kosesheraye in bache koonia begam!.











Be morghe migan:

mitooni roozi 10 ta tokhm bezari?

mige:

oon kare jendehaye telavange!







Az ye BijAnbehe lAb migiran hamele mishe..!









Mard ha hame doroogh goo'an, tanha raste zendegishoon to shorteshoone.!.







Ghadimia : ghomaro aragho khanoombazi !! Emroozia : exo sexo dokhtarbazi !! ma ham ke chipso pofako sms bazi !!!manam ilove u









Sari az koonet ye kopi begir mikham aslesho pare konam!







dokhatre ba babash mire hamoom kire babash ro mibine be babash mige baba in chiye ?

babash mige in dudule

dokhtare mige ahhh che esme kiri dare !









age gofti chera mehman darane havapeyma ro az zanaye khoshgel entekhab mikonan ?

.

.

.

.

.

.

vase inke havapeyma zood tar boland she











Ma bishtarin pulo tu zendegi baraye lebas midim ama bishtarin lezato bedune lebas mibarim...!







Be khoruse migan che ghazai dust dari?mige Olviye chera!chon sineye morgh dare









Age kos be namak tabdil she 2khtar=banamak... koskesh=namaki... kosnadide=namaknashnas... kosetoop=namakparvarde...Jende=namakbeharoom..







Pesare shalvaresho jeloye 1dokhtar darmiyare mige to azina dari?Dokhtare damanesho mizane bala, mige mami gofte ba in mituni 1000ta mese oon dashte bashi.









zanan dar senin mokhtalef : 10 : mibarish ru takht ta barash dastan begi 20 : barash dastan migi ta bebarish ru takht 30 : niazi be dastan nist,khodesh miad ru takht 40 : barat dastan mige ta to ro bebare ru takht 50: ye dastan bayad joor koni ta az ru takht farar koni!

to!







Dokhtara miran pishe khoda shekaiat ke chera pesara az oona daran ma nadarim? Neda miad ke oon male shomast! hammalish male pesarast !!!







-por kar tarin ozve badan KOON ast chon: 1 vaghty khoshhaly too koonet aroosiye 2 vaghty kerm dary koonet mikhare 3 vaghty tanbaly koonet goshade 4 vaghty herset migire koonet misooze 5 vaghty baghiye ro hers midy koonet khonak mishe 6 vaghty asabet kharabe koonet pare mishe!













Yaroo mire ampool bezane. khanoomeh mige shalvareto bekesh paiin. mige: man khejalat mikesham aval shoma bekeshid paiin.







5 model kardan darim . 1 fekr kardan. 2 bazi kardan . 3 negah kardan . 4 partab kardan . 5 besuze damaghe ounayi ke fekre bad kardan .









Shenidam tame labat mesle morabast pas moraba bede baba







3joor koon dAdan jAyez Ast:1.dar sarbAzi 2.be zoor 3.az sare marAm che tory bA marAm?





Liste daruhaye jadid:

- Sucksicilin

- Begametazon

- Bezabegamet

- Derazpam

- BezarLapam

- Dulifex

- Bekonpelex

- kiropsikam

- Antikostamin

- Bemalbetazon









Ghanon 12 edison:Boos yek jaryane 220 volte ke age modatesh ziyad she, fiyooze markazi mizane biroon !..











Shahrzad keshid paieen

ahmad raft rosh!

Akharin akhbar az bazare chaie!!!









ye zanbor raft to damane dokhtare, age gofti kojaro nish zad?........................................ na ,bi adab daste dost pesaresho!











Osoole zendegi dar iran: 1.Nakoni mikonanet. 2.Bokoni ham mikonanet. 3.Bedi mikonanet. 4.Nadi baz ham mikonanet. Pas har jor dost dari zendegi kon!!

  
نویسنده : پارسا ; ساعت ٦:٠٦ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٩/۱۸
تگ ها :

 

Day 9: emroz sobeh chamedonhamo bordam paeen keshidam (ba in tarazohaee gav keshi), didam baram 26 kg, khub khuda ro shoker, chun man asasan badam miad behem began chera injori shud chera onjori shud to forodgah.

sobeh raftimHeidelberg , shahri ke dar ghesmat jonob gharbi alamn vaghe ast dar Baden-Württemberg, barroy rodkhaneh Neckar, nazdikehMannheim.

aval raftim to yek foroshgahi gashtim ta shayad man koleh poshti ya chamdeni pida konam, vali chiz khubi ba on ghymat made nazar man pida nashud

baed az vasat shahr mikhastim berim yek ghalehee balay koh , fogho ladeh shahr zibaee bud , inghadar ghashang ke man delam mikhast az hameh ja aks begiram. manazer foghol adeh budan

In ghaleh dar sar (1398 - 1410) avalin babayesh sakhteh shudeh, 2 ta sakhteman shargh va shomali dar salhaee (1556 - 1559) and yek sakhteman markazi ke be name "sakhteman Englisi " dar sal (1613 - 1619)sakhteh shudeh bud

Ghesmati az ghaleh dar jang jahani dovom kharab shudeh bud va dar sal 1764 Elector Karl Theodor, padeshaheshoun in ghaleh ro bazsazi kardeh , dar sal 1800 joloiee bazsazi tavasoteh Charles de Graimberg gerfteh shudeh bud ama bar khalaf in jologiriha saloon King's Hall dar sal 1934 ezafeh shudeh. Alan in saloon baray jashnha ya festivalha estefadeh misheh , mesel theater, mehamni sham,….. etefaghan onja ham yek seri marasemi bud.

Ghaleh dari chanidin ghesmat bud, az yek sarbalaee ke bala miraftim, yek mohavateh kochaki bud va sepas yek eivan bozorg ke manzareh fogholadeh shar ro mitanesti az an bala tamasha koni, Dar mian shahr yek pol sangi roy rodkhaneh Nackar hast, dakhelesh keshtirani ham feker konam mishavad va 2 taraf rodkhaneh por az khanehhaee ke saghfe sofali ghermz daran va mian 2 ta koh sarsabz hasten , alabteh alan chun paeez bud hameh ja sabzo , ghermezo, zard bud ,

sepas vared yek hayat mishud samet jonobi yek sakhteman bozorg bud ke kasi dakhel an nemiraft, va kami jolotar yek sakhtemani bud ke dar on boshkehaee besyar besyar bozorg mashrob bud ke migan behesh great Heidelberg Tun, ke migan in 1800 000 khomereh mashrob dar an ja migireh.


Samet chap in hayate bozorg yek mozeh darokhaneh dareh, az dastgahhaee strilizasion ghadimi , tarzoi ghadimi dasht ta anavaee darohaee giahi .

baed vared hayathaee digari mishudim , ke yek jaee sotounhayash rikhteh bud ke migoftan dar jang jahani injori shudeh


yek derakht azgili dasht ke soghi o khaleh ba ham dar kamin neshasteh budan ta az in azgilha bokhuran, vali hameh adamha az kenar on tekon nemikhurdan , ingar hameh montazer ham budan ta beran soragheshoun


omadim birun az mozeh choun otti kelass zaban dasht mikhst bereh , birun chand ta maghazeh bud ,ke hamashoun Tshirt, card postal , livan va hezar jor chiz tablighati digeh mifrokhtan ke aks in ghaleh Heidelberg ya hata esmesh rosh bud , adam vaghaen tashvigh mishud bekahreh , shima yek ketabcheh aks az Heidelberg kharid , vali man inghadar khudam aks endakhteh budam ke niazi be inkar nabud.

omadim to markaz kharid otti baram yek sake bozorg kharid , inam az soghati baray man ba yek basteh daroi migren baray azizam , inam soghati to.


posht dare yek khuneh az in haleghhaee gol vali ba sadaf khali dourost kardeh budan , ke pam bereseh betehran ,dourost mikonam.

residim khuneh khili teraffic bud, dashtan autoban ro dourost mikardan, jaleb bud masalan yek mashini gozashteh budan ke be sheke felsh yek tabaloouee ro ke mesel cheragh absheh hameh mikard va neshoun miadad ke digeh jadeh barik shudeh.

asbab asasiam ro jame kardam ke farda mosaferam, ina ham har chi dashtan rikhtan to sak e man ke bebaram.

delam baray azizam khili tang shudeh, nemidunam on che hali dareh , vali emshab behem zang zadash, feker konam sedash narahat bud.<!--[if !supportLineBreakNewLine]-->
<!--[endif]-->

 

+ نوشته شده در پنجشنبه نوزدهم مهر 1386ساعت 20:46 توسط د | آرشیو نظرات آرشیو نظرات نظر بدهید

Day 8: Emroz digeh azmam ro jazm kardam ke dorbin bekharam ba mp3 player, digeh ba reza raftim media market , az sobeh saat 10 ta 2-3 aser gashtim vali hichi nakharidam , hata chand aks gerftam baed ba on dastgahee ke aks chap mikonad , chap kardam vali khosham naiomad , ba otti raftim to yek ottaghi neshastim yek tv 42" flate gozashteh budan ba anvaee zabtaha har chi ke mikhasti mitunesti ba har sedaiiee ke dust dari emtehan koni , sabet, dvd, vcd, ....
kholaseh hichi nakharidam, faghat az media market yek tel bisim kharidam. baed dubareh raftim to brunigland , maman o khalam az sobeh onja micharkhidan ,az K&M 3 ta pirhan kharidam , yeki barai azizam , yeki baray pedaresh , yei ham baray pedar khudam. alabteh in dastan hodod 2 saati tool keshid va be hamin rahati ke goftam nabud.
baed mikhastim biaeem khuneh ke man goftam man az on goldonha mikham berim IKEA, otti goft na man khasteh shudam ,goftim basheh to bro khuneh har vaght karemoun inja tamom shud behet zang mizanim . ta saat hodod 4.5-5 ham to Ikea budam , koli chizai jaleb bud ke delam mikhast beklharam , vali nemishud chun ham hajim budan ham jaee ja nemishudan , mesel in tablouhaee 3 tekeh , ya chizaee digeh , kholaseh az onja ham yekseri az in goldonhaee pelastiki ke ab tosh por mikoni va gol mizari toush khardiam ba az in touriha ke lebasha ya sbab bazi bacheha ro mirizi tosh.
omadim paeen nafari yek hotdog khurdim , hotdogesh ke napokhteh bud vali bahash yek piaz dagh khoshmazehee bud ke nago napors, digeh ta in taerof budim ke man barashoun bastani bekharam ya khaleh , otti omad donbalemoun , raftim khuneh dobareh nahar khurdim.

emshab koli az asbab asasiam ro jameo jor kardam didam ke bayad kolish ro tou dastam begiram va khili eftezahee , hameh shab dar in feker budam ke kashki beram yek chamedoun ya koleh poshti bekharam farda, dar halikeh farda gharereh berim Heidelberg.

hala ta farda khuda bozorgeh




+ نوشته شده در چهارشنبه هجدهم مهر 1386ساعت 22:1 توسط د | آرشیو نظرات آرشیو نظرات نظر بدهید

Day7 :

 

sobeh otti mikhast bereh sareh kar , omad mano o soghi ro gozasht markaz shahr o raft , man mikhastam baray azizam yek dorbin digital va yek mp3 player line in dar bekharam, koli tou in foroshgahha gashtim vali akhar chizi nakharidam , baed raftim man yeki az in matarsakha ke ba kah doroust kardan va poshte dar mindazan ba yek ghab aks khili kochik kharidam

 

otti omad donbalemoun ,ta bargardim khuneh va berim forodgah donbal khaleh , to rah soghi o otti raftan foroshgah turk ha ta goshto kami kherto pert bekharan , man ham hamoun touy mashin neshastam baed cheshmam be tamshkhaee bozorgi oftad ke cheshmak mizadan , bodo piadeh shudam raftam soragheshun , koli tameshk khurdam chand ta ham baray otti o soghi negah dashtam, az hamoun ja bargashtim forodgahe stuttgart chun dir shudeh bud , omadim raftim yek shakeh gol roz sorati kharidim , koli ham pol gereft vali inghadar birikht pichidesh ke nago, didm onja zadeh taeekhir darad , hichi ma ham gorosneh raftim king burger va jatoun khali 3 ta hamburger toop zadim , omadim didim oooooooh ta 3 saat digar ham nemiad hichi baragshtim be samet khuneh , vali mano soghi dam yek foroshgahi nazdike khuneh piadeh shudim raftim dobareh gashtan , man yek top ba 2 ta suti kharidam , soghi ham chand ta pirhan o top baray khudesh va soghati kharid

 

omadim khuneh , otti raft donbal khaleh , ma ham khuneh o kami moratab kardim , khaleh saat 7.5 - 8 shab bud ke resid va havas e sabzi polo ba tuna mahi kardeh bud , ke momi boland shud saree be khaharesh resid o ghazaye mordeh alaghash ro bepazeh.

 

koli ham soghati baram resideh bud yek top , chakmeh , kapshen , hamashoun khili khoshgek budan .

+ نوشته شده در سه شنبه هفدهم مهر 1386ساعت 20:49 توسط د | آرشیو نظرات آرشیو نظرات نظر بدهید

Day 6:

 

Emroz tasmim gerftim berim kami shokolat o soghati baray fak o famil bekharim raftim Aldi, supermarketi bozorg ke anvaee shokolatha, lebas, khoraki, lavazem arayesh va behdashti ro dasht dar had shahrvand tehran bud.

 

koli shokolat kharidam feker konam 10-12 bastehee kharidam. yek kapeshn baray khudam va yek jakat baray azizam . chand ta ham lavazem arayesh baray kado.

 

asri be sarfe kik o chaee daevat budim ta navehaee sahebkhaneh ke yek 3 gholo budan ro bebinim ham gapi ba madar va madarbozorgeshun bezanim.( madarbozorg zan saheb khaneh). kami traffic bud zang zadan kojaeed ma montazreem.

 

residim onja didim ke bacheha daran to hayat bazi mikonana va roy nimkate hayat yek romizi abi pahneh , baed zan sahebkhuneh doid va raft chaiee ba kik khoshmazeh avord khurdim o kami harf zadim va aks endakhtim , va kafshahee ke baray bacheha bud baz kardan poshidan, ghermeza andazeh bud vali sefida kami bozorgtar budan . ( 2 joft kafesh baray har kodoum kharideh budim ).

gharar shud ke yek rouz berim khunashoun ro bebinim va ona ham bian khuneh ma ke fil aroosi ro bebinan .

 

 

+ نوشته شده در دوشنبه شانزدهم مهر 1386ساعت 21:44 توسط د | آرشیو نظرات آرشیو نظرات نظر بدهید

Day 5:

Emroz hameh ja taetileh, yekshanbeh ha hameh ja taetil hast ma ham tasmim gerftim berim kakh va shahr Ludwidsburg ro bebinim ,raftim dakhel shahr yek jaee parki pida kardim mashin o gozashtim baed piadeh omadim ta kakh aval az dar e balaee park raftim , didim onja yek jashni ke hark as bozorgtarin kado ro dourost koneh bud bargozar mishud, hameh kado ha ro avaordeh budan chideh budan , bagh bozorgi bud , vali baray ghaser bayad az dar paeen miraftim dakhel , bekhater hamin az kado ha aksi nagerftam.

 

Raftim paeen tar dakhel mohavateh kakh shudim vorodi ba rahanaiee lamani zaban 6 ya 7 € bud, toy hiat avalesh goldanhaee bozorgi bud ke tosh golhaee mesel shypori bozorg ba rang sorati kashteh budan, baed dakhel hiat dovom mishudim ke hose ab gerdi ba favareh boland dasht, koli to hiatesh aks gerftim , baed otti goft zud bashed berim tour kakh shoroe shud , raftim dakhel kakh , yek pesar besyar javon rahnama bud , va sedayee besyar ghashangi ke besyar baray taerif az kakh mikhurd raje be kakh tozih midad , engar dasht yek dastan tarikhi ro taerif mikard ya hadaaghal man in tone seda ro ghablan baray dastanhaee tarikhi shenideh budam.

 

Koli ottagh o pastu dasht akahresh rahnam goft shoma 1400 m rah raftid va 68 ya 86 ta ottagh ro didid , albateh khub shoma ke tour ba rahnam ro entekhab kardim chun vagarnah to in sakhteman pich dar pich gom mishudim , hich ja neveshteh englisi ham nadasht ke befahmim chi bud , faghat katalougi ke behemoun dad tosh englisi bud.

 

Baedesh omadim raftim Nippenburg ghalehiee ke balay Schwieberdingen,ke neshun mideh in ghadimi tarin ghaleh Stuttgart hast va akharain tarikhi ke az in Nippenburg darand barmigardad be sal 1160. In ghaleh baray maghased nezami azash estefadeh mishudeh. Dor ghaleh khali ya mesel khandagh bud baray inkeh kasi natuneh be onha hamleh koneh va maser fazelab ro ham mahsob mishud, dour ghaleh divaray be bolani 16 m va zekhamat 3 m baray jologiri az hamleh motejavezin keshideh shudeh bud

 

 

+ نوشته شده در یکشنبه پانزدهم مهر 1386ساعت 10:24 توسط د | آرشیو نظرات آرشیو نظرات نظر بدهید

Day 4 :

 

Emroz shal o kolah kardim baray bagh vahesh ya baghe Wilhelma to Stuttgart. Sobeh saat 10 sobeh raftim Stuttgart, hamoun jaee ke hamisheh park mikardim ke mishud modat tolani bedun pol park tavghof kard gozashtim , piadeh omadim ta park, hava khili sard bud koli larzidam , kapshen ham nabordeh budam , az vasat park rad shudim park besyar zibaee bud , koli aks endakhtim , kenar daryacheh ke miraftim in ordakha v morghabiha miomadan tarafemoun feker mikardan mikhahim beheshoun ghaza bedim, otti migoft bebbin cheghadar bakelass hastand mian bahat aks begiran. Koli pirezan va mard dashtan vasat park narmesh mikardan albateh morabi khanome javani dashtan, jaleb inkeh yek agha va khanom hodod40-50 saleh budan ke dashtan skate yad migerftan.(javona yad begirid!!!!!!!!). hodod 45 min tol keshid ta az vasat park rad beshim va be Wilhelma bersim.

In bagh yelagh padeshahi benam Wilhelm bud ke tavasot Karl-Ludwig dar sal 1850 ba decoration va tarahi be soart va model Africa jonobi dourodt shudeh.az onja ke dar an zaman dar onja giahan ajibo gharibi kasht mishud, baed az jang jahani dovom in bagh tabdil be baghe giah shenasi va baghe vahesh shud. Emrozeh Wilhelma ba 10000 hivan az 1000 goneh mokhtalef yeki az bozorgtarin bagh vaheshhae alaman mahsob mishavad. Az harhivano ya jonevari ke begid onja bud anvaee soskha , malakhha , ghorbagheha ,….

Dar yek jaee zanbur parvaresh midadan film gozashteh budan rajah be marahel mokhtalef zendegi zanburha, tamam bachehha 4-7 saleh budan man o soghi ham ke khasteh shudeh budim be bahaneh film didan raftim neshastim kenar bacheha , khili jaleb bud kenaremoun majalehaee bud dar hamin zamineh , tamam in bacheha yeki bardashteh budan dashtan mikhundan , hala bachehahee ma az ketab o majaleh o har chiz motaleh kardani motenaferan

 

Ke har hivani basteh be sharayet abo havaiee ke dar an zendegi mikonad dar an yaft mishavad , masalan agar hivani dar mantagheh ostovaee ba damaee 40 darajeh va rotobat 80% bayad bashad yek jaee ro dorost kardan ba haman giahan mantagheh va hivan ya parandeh an mantagheh dar an roshd mikonad. Bagh giah shenasi ham hamintor ba 5000 goneh giha mokhtalef ,masaln giahan manatagheh harreh dar yek golkhaneheiee budand ke onja mirafti dakhel hava garm va sharji bud. ya dar aquarium mahian motefavet negahdari mishud , baray mahaian kaf oghyanos yek jaee ro dourost kardeh budan ke besyar tarik bud va ejazeh aks ya filmbardari nadashti chun mahian mimordand, ya masaln hivanati ke faghat dar shab birun miaeeand mesel khoffashaha dar in sakhteman nagahdari mishudand. Va tamam giahan kaf oghyanos ham parvarsh dadeh budan dar hamoun aquarium. Az iran youzpalang irani va khar ya olagh irani va bud (albateh kharhaee besyar luxi budan ke man khudam be in tar o tamizeh o ba in ghado ghamat dar iran nadideh budam). ta saat 4 onja budim , vali chun saat 6 khuneh hamkare otti daevat budim va bayad hatman sare vaght onja bashim zudi raftim . istadim dam bagh reza raft mashin ro avord omad soraghemoun.

 

Saree raftim khuneh kami ghaza khurdim chun otti goft ina saat 7 sham mikhuran , ma ham ziad shekamemoun ro por nakardim , doush gerftam saat 6 raftim onja 2 ta bacheh dashtan yek dokhtar va yek pesar. Dokhtar 6 saleh pesareh 3-4 saleh, pesareh farsi balad nabud ya be sakhti harf mizad.sham baramoun polo gerdo (zereshk polo ba gerdo, gosh morgh va gosfand), soup, dolmeh , ba yek ghazayee ke ma inja behesh migim schtrodel (khamir o ghosht ) ba salad doroust kardeh bud , khunash ham bad nabud . baed az sham bastani ba yek sose khasi bud ke tosh yek chizi gerd riz riz ghermez bud ke ma to iran nadarim vali taeme khoshmazeh iee dasht (mesel tameshki chizi ) khurdim .

 

Saat 10 omadim khuneh onja hameh zud mikhaban, posht dar tamam khuneheha bela estesna az in halghehaee gol ya arosakha avizon bud. Va 4 ta satel zobaleh bozorh (2.5*1m baray kaghaz, ghoti, shisheh va digar zobaleh ha). Albateh hameh j ache dar park che dar metro che dar forodgah in joda sazi zobaleh ha ro mibinid .

 

+ نوشته شده در شنبه چهاردهم مهر 1386ساعت 22:35 توسط د | آرشیو نظرات آرشیو نظرات نظر بدهید

Day 3 :

emroz hich ja naraftim hei goftim berim inja berim onja , mamanam ham ke tebegh maemol bayad hamisheh pei pokhto paz basheh hichi neshastim to khuneh, asri raftim IKEA onja ham yek 4 -5 saati gashtim , khili jaleb bud tabaghat bala modelahaee mokhtalefi az ottasgh khab , ottagh bacheh ashpazkhuneh , hata hamam ,... dorust kardan baed miaee dar zir zamin ya dar ghesmathaee digar tamam tikeh haee ke toy on model bud ro mikhari , alabteh onja komod ya vasayek chubi hameh baz hast va bayad khudet shomarehash ro yadasht koni va beri az zirzamin shomareh ha ro joda koni va baed ba naghsheh iee ke toush dareh khudet nasbesh koni , ham jalebeh ham sakht

vali khubish ine ke hata picho mohereh o har chi ke lazem dashteh bashi onja baray on kar mituni pida koni , IKEA aslesh soudei bayad basheh vali dar tamam europa va america shoebeh dareh , chi mishud yek shoebeh naghabelesh ro ham inja mizadan ke digeh ma majbour nabashim chizaee ro ke dust darim az onja ba khudemoun bar nakonim, alabteh khubi digasham ine ke ghyamt dar tamam foroshgahash yeksaneh

va jensi ke kami kharab shudeh basheh , ya hata gosheh moshamesh pareh shudeh basheh mizaran to anbar va ba ghymat kamtar miforoshand. na mesel inja ke hamoun jense kharabo ro ham bayad ba ghymat khuda toman bekhari

man az IKEA chand ta ghab akx kharidam va mamanam ham yek moshamaiee ke saresh ro mibori va toush ab mirizi mesel goldan misheh , omadim khuneh emtehanesh kardim va gol gozashtim tosh ghashang shud

baedesh omadim khuneh va daevat shudim baray sham khuneh hamkar baradaram
+ نوشته شده در جمعه سیزدهم مهر 1386ساعت 11:8 توسط د | آرشیو نظرات آرشیو نظرات نظر بدهید

Day 2:

sobeh kami dir bidar shudim reza o maman khabideh budan , manam betabee bayad mikhabidam

sobeh boland shudim yek sobhaneh top zadim , nonhaee tosteshun khili khoshmazeh bud manam ba shokolat Nutela koli khurdam , toy non toast kami ham tekaee none bereshteh shudeh bud

saat 11 bud raftim be sametstuttgart,az Schwieberdingen tastuttgart10 min rah hast ba mashin vali inghadar masir ghashango o zibast ke nago tamam derakhta sabz o ghermezo o zaredeh toy in fasel

raftim mashin ro yek jaee park kardim baed piadeh omadim ta paeentar az yek parki rad mishim , baed istegah metro va baed on khiaboni ke toush markaze khardieha hast shoroe misheh

inghadar in alamaniha azam khub esteghbal kardan ke nago napors , dashtim miraftim markaz shahar baray kharid (hanooz narafte shoro kardim?) baed avalesh in maman pasho kafesh mizad raftim toy yek foroshgahi barash chasbe zakhme khardim baed goshnash shud raftim pirashki kharidim ke lash morabai tameshk bud baed dashtim az pelaehhaee metro miraftim bala va dashtim haminjori pirshki mikhurdim didam dastam dagh shud goftam ke in pirashki ke morabai lash dagh nabud ke in dastam dagh shud balehh didam ke in kaftar haee alamani ba yek mahlol sefid va sabez azam paziraiee kardan faght nemidunam chera inghadar dagh budesh.hala 2 ta revayat baray in mozoe hast , yeki migan agar az kenar kaftari rad shudi naparid feker nakoni azat natarsideh baleh adam hesabet nakardeh ,va digari migeh agar kaftari az bala saret rad shud va narid saret yani adam hesabet nakadeh , belakhareh ma nafahmidim in kaftarhaee alamani ma ro adam hesab kardan ya na .

hichi nakharidam hameh chiz besyar geron bud , yani be pol ma geron bud , faght yek kafsh sadeh kharidam ke rahat betunam rahat beram

ta asri to on khiaboun gashtim alabateh in khiaboun kotah ham nabud , bishatr forshgahha ro negah kardim az karstadt, burninnger, C&A , H&M , .....
omadim khuneh digeh mesel jenazeh oftdim khabidim, hata azizam ham ke zang zadeh bud man nafahmidam
 
+ نوشته شده در پنجشنبه دوازدهم مهر 1386ساعت 20:1 توسط د | آرشیو نظرات آرشیو نظرات نظر بدهید

Day 1: dishab aslan nakhabidam , mamanam ham hanitour , sobeh saat 6 raftim donbal parvin khaleh o baed raftim fordgah , baremoun ziad nabud , 74 kg shud , havapima ham Airbus 300-600 bud , khadameh khubi ham dasht besyar mehrboon o khosh barkhurd budan, koli ham paziraiee kardan , sobeh behemoun kareh asal , panir , komput abmivh dadan va nahar ham behemoun cholo gosht ya morgh midadan ba desrer o mast , salad o koli khert o pert digeh be vaght alaman sat 1.30 residim , ta residaim mobilemoun zad o2- de ke mal mokhaberat alamneh , aval e reza va baed be azizam zang zadam , bazresi o passport checking khili toli nakeshid , omadim didim reza onja istadeh , hameh kapshen taneshun bud vali be nazar man hava khub bud va man bedun kapeshn ba yek blouz astin kotah rahat migashtam forodegah reza , pol endakht toy yek dastgahi ke pol parking o hesab miakrd

az frankfurt ta stutgart 2.30 rah bud ba mashin alabteh hamsh autoban bud , hameh ja sarsabz hava meh kami ham dasht, mesel shomaal khudemoun , kami ham sharji bud

khuneh reza khili khoshgel bud to hiat koli gol o goldon bud , 2 ta ham az in morgho o khoros sofali ke rang shudeh bud gozashteh budan , jahaie digeh ham az in jor karha dideh mishud masalan dam yek maghazeh iee didam kalaghesh ro gozashteh budan
+ نوشته شده در چهارشنبه یازدهم مهر 1386ساعت 15:58 توسط د | آرشیو نظرات آرشیو نظرات نظر بدهید

 
+ نوشته شده در  شنبه بیست و یکم مهر 1386ساعت 7:33  توسط دل  |  آرشیو نظرات آرشیو نظرات

yek mp3 player lazem daram , ta BBC ro zabet konam va bahash zaban bekhunam, nemidunam chejori misham beram alman cheghadar delam barai azizam tang misheh, vali khub inkar baray inkeh behesh befahmounam nabudanesh cheghadar azyatam kard lazem bud, ehtemalan man bazam bishtar az on azyat khaham shud vali chareh chieh. Inam yek jor narahatieh digeh.

Aslan dasto delam be hich kari nemireh hata ghaza pokhtan, che bereseh bekarai digam. To in 6 mah inghadar badhikal shudam ke hich kodum az shalavaram tanam nemireh, ein yek golabi ganidideh shudam. Har chi ham ghaza nemikhuram ham taesiri nadareh, varzesham ke aslan naa nadaram.
+ نوشته شده در  چهارشنبه چهارم مهر 1386ساعت 11:11  توسط دل  |  آرشیو نظرات آرشیو نظرات
+ نوشته شده در  شنبه 7 مهر1386ساعت 10:38  توسط D&A  |  آرشیو نظرات

 
 
  
نویسنده : پارسا ; ساعت ٥:٤۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٩/۱۸
تگ ها :

 

یکی دیگه از خوبی این وبلاگ این است که اگر دوست /فامیل یا عزیزی را که گم کرده اید میتوانید با ارسال مشخصات یا شماره یا ادرس یا هرچیزی که میتوانید به این ادرس ایمیل ارسال کنید تا ما بر روی وبلاگ گذاشته وهر کسی که این شخص را میشناسد به ما اطلاع دهد و ما شمارا مطلع کنیم راستی وقتی مشخصات برای ما ارسال میکنید یک پل ارتباطی هم ارسال کنید متشکرم گوگل سرچ کنید love021iran   
نویسنده : پارسا ; ساعت ٥:۱٦ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٩/۱۸
تگ ها :

 

اولین عزیزی که ازما درخواست کرده  است  به او کمک کنیم

حالا این گم شده کی هست ؟

اولین نفر یک خانم هست اسم {البته به چندین اسم معروف است }1-رویا 2سهیلا 3 لیلا*اهل تبریز *

فارغ التحصیل از دانشگاه اردبیل *26 ساله *الان ساکن

تهران* ازدواج کرده

شماره تلفنهای:

09384640841

0384618432

09370164130

خب خوانندگان عزیز هر کسی این فرد را میشناسد میتواند هر اطلاعاتی که دارد به ادرس ایمیل ذیل ارسال کنید ممنون

www.parsa.ahmady@yahoo.com

  
نویسنده : پارسا ; ساعت ٥:۱۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٩/۱۸
تگ ها :

 

 

پرستو اهل قزوین 18 ساله

 

09386291412

 

09377590626

 

09354277832

 

09374670282

 

****************************************************

 

فاطی اهل فارس داراب

 

09398010928

 

*************************************************

 

اهل تهران

 

09124272715

 

*************************************************

 

اهل فارس داراب

 

09171307476

 

09385801632

 

**********************************************

 

فرنگیس اهل فارس داراب

 

09176359252

 

09385611836

 

****************************************************************

 

اهل فارس داراب پاسخن

 

09176788334

 

*****************************************************************

 

نینا اصفهان فولادشهر 18 ساله

 

09397169310

 

******************************************************************

 

اقا اهل تبریز

 

09148025496

 

*****************************************************************

 

هانیه اقازاده 18 ساله اهل تبریز

 

09380599832

 

09380599821

 

09149303698

 

*******************************************************************

 

شیما اهل داراب

 

09394690773

 

*******************************************************************

 

09391756853 از طرف شایان

 

*******************************************************************

 

09353011247

 

*******************************************************************

 

زینب اهل داراب

 

09396628830

 

*******************************************************************

 

الهام اهل داراب

 

09174078713

 

*******************************************************************

 

نیلوفر همایونی 19ساله شیراز دانشجو روان شناسی

 

09179279482

 

*******************************************************************

 

09197294896

 

*******************************************************************

 

09385612630

 

*******************************************************************

 

09179176832

 

*******************************************************************

 

09368993894

 

*******************************************************************09167001236

 

*******************************************************************

 

09372053781

 

*********************************

 

09385512630

 

**************************************

 

09365409655

 

*************************************

 

09380378128

 

*************************

 

09179310657

 

************************

 

09375348339

 

*******************

 

09389766175

 

************************

 

09392788723

 

 

 

شما عزیزان هر کدام از این مشخصات را میشناسید یا برای شما اشنا هست میتوانید با ما در میان بگذارید!

 

ممنون هم از شما عزیزان که از مادر خواست کمک کرده اید و هم شما خوانندگان عزیز

 

  
نویسنده : پارسا ; ساعت ٥:۱٢ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٩/۱۸
تگ ها :

 

 

بیقرار توام و در دلتنگم گله هاست

 

. اه بیتاب شدن عادت کم حوصله هاست

گویند سلام طلایی ترین کلید برای صعود اشنایی هاست

 

.

پس صمیمی ترین سلام تقدیم تو باد

 

.

 

گر مردن سزای عاشقان است

 

. برای مردنم هرشب دعا کن.

 

کاش می شد باتو بودن را نوشت

 

. تا که زیبا را کشم بر هر چه زشت. کاش می شد روی این رنگین کمان می نوشتم تاابد بامن بمان.

 

انکه از دست روزگار به خشم می اید

 

.هر انچه اموخته است بیهوده بوده است.

 

وقتی تنها هستیم به فکر دوست هستیم وقتی پیدایش میکنیم به دنبال عیبش هستیم و وقتی از دستش میدهیم به دنبال خاطراتش هستیم

 

.

من از ان روز که در بند توام ازادم

 

.

 

 

 

اگر تنهاترین تنها شوم باز هم خدا هست

 

.

 

تو بشو ساحل قلبم من میشم ماهی مرده تا بگن به عشق ساحل لب دریا جون سپرده

 

.

 

من همین یک دانه دل دارم

 

.بفرمابشکنش. کوزه ای از اب وگل دارم بفرما.

 

بشکنش

 

تو سبوی ارزوهای مرا بشکسته ای هر چه باداباد

 

 

.این هم دل بفرما بشکنش ......

 

گل عشق تو هستم شبنمم باش

 

.دلم دنیای درده مرهمم باش.

 

زیباترین حکمت دوستی بیاد هم بودن است نه درکنار هم بودن

 

.

 

دلم گرفته اسمون نمیتونم گریه کنم

 

.شکنجه میشم از خودم نمیتونم شکوه کنم انگاری کوه غصه ها روسینه ی من اومده .اخ داره باورم میشه خنده به من نیومده.

 

ای که از دیده دوری و در قلب من جای داری بدان در اعماق وجودم تابی نهایت ماندگاری

 

.

 

انگاه که خود را پذیرفته باشی دیگران ونقطه نظراتشان را نیز به مراتب ساده تر خواهی پذیرفت

 

.

 

مثل ساحل ارام باش تا دیگران مثل دریا در جستجوی تو باشن

 

.

 

فقط درد دلم را درجهان پروانه میداند غمم را بلبل تنها و دور از خانه میداند

 

.

 

ارزو دارم خورشید رهایت نکند

 

.غم صدایت نکند .ظلمت شام سیاهت نکند و تو را از دل آن کس که تپش در تن توست حضرت دوست جدایت نکند.

 

گاهی در جستجو چیزی هستید که نمیتوانید آن را ببینید

 

.

 

در زندگی محتاج دو چیز باش قلبی که دوستت داره و قلبی که دوسش داری

 

.

 

ی حساب تو دلتنگی باز کن شاید برنده کل دلتنگی ات شدم

 

.

 

دریا باش تا بعضی ها با تو بودن لذت ببرند و بعضی ها که لیاقت تو را ندارند غرق شوند

 

.

 

خدایا حکمت قدمهایی که برایم برمیداری برمن اشکار کن تادر هایی که به سویی میگشایی ندانسته نبندد و درهایی که به سویم میبندی به اصرار نگشایم

 

.

 

حکایت دوستی جالبه

 

........! فراموش شدگان هیچ گاه فراموش کنندگان را فراموش نمیکنن.

 

هرکه عاشق شد جفا بسیار میباید کشید بهر ی گل منت صد خار میباید کشید من به مرگم راضی ام اما نمی آید اجل

 

. بخت بد بین از اجل هم ناز میباید کشید .

 

انسان زمانی ی دوست واقعی دارد که خودش ی دوست واقعی باشد

 

.

 

نیم نگاهت را ب تمام دنیا نخواهم فروخت بی آنکه ذره ای ب یادم باشی

 

.

 

زندگی را بی بهانه میخواستم غافل از این که تو بهترین بهانه برای زندگیم هستی

 

.

 

زندگی ریاضی است پس بیا خوبی را کم بدی ها را زیاد و شادی ها راتقسیم و محبت ها را به توان و از نفرت جذر بگیریم

 

.

 

مینویسم دفتری با اشک آه در شبی تاریک غمگین و سیاه مینویسم خاطرات از روی درد تا بدانی دوریت با من چه کرد

 

.

  
نویسنده : پارسا ; ساعت ٥:٠٤ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٩/۱۸
تگ ها :

به پرشین بلاگ خوش آمدید

بنام خدا

كاربر گرامي

با سلام و احترام

پيوستن شما را به خانواده بزرگ وبلاگنويسان فارسي خوش آمد ميگوييم.
شما ميتوانيد براي آشنايي بيشتر با خدمات سايت به آدرس هاي زير مراجعه كنيد:

http://help.persianblog.ir براي راهنمايي و آموزش
http://news.persianblog.ir اخبار سايت براي اطلاع از
http://fans.persianblog.ir براي همكاري داوطلبانه در وبلاگستان
http://persianblog.ir/ourteam.aspx اسامي و لينك وبلاگ هاي تيم مديران سايت

در صورت بروز هر گونه مشكل در استفاده از خدمات سايت ميتوانيد با پست الكترونيكي :
support[at]persianblog.ir

و در صورت مشاهده تخلف با آدرس الكترونيكي
abuse[at]persianblog.ir
تماس حاصل فرماييد.

همچنين پيشنهاد ميكنيم با عضويت در جامعه مجازي ماي پرديس از خدمات اين سايت ارزشمند استفاده كنيد:
http://mypardis.com


با تشكر

مدير گروه سايتهاي پرشين بلاگ
مهدي بوترابي

http://ariagostar.com   
نویسنده : پرشین بلاگ ; ساعت ٩:٥٦ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۸/٢٦
تگ ها :

صفحه قبل →